వాన నీటిని ఒడిసి పట్టేలా తెలంగాణ వాటర్‌షెడ్ ప్రాజెక్టులు

వాన నీటిని ఒడిసి పట్టేలా తెలంగాణ సమగ్ర వాటర్‌షెడ్ ప్రాజెక్టులు

తెలంగాణ రాష్ట్రంలో భూగర్భ జలాలు అడుగంటిపోవడం ఒక పెద్ద సమస్యగా పరిణమించింది. వర్షపాతం ఉన్నప్పటికీ, ఆ నీరు వృథాగా ప్రవహించిపోవడం వల్ల రాష్ట్రం తీవ్రమైన జల సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. ఈ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపడానికి, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ‘నీరే ప్రాణాధారం’ అనే నినాదంతో 35 సమీకృత వాటర్‌షెడ్ ప్రాజెక్టులను మంజూరు చేసింది. ఈ బృహత్తర ప్రాజెక్టు కోసం ఏకంగా రూ.368 కోట్లను కేటాయించడం జరిగింది. ఈ ప్రాజెక్టు కేవలం నీటి సంరక్షణకే కాకుండా, గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఉపాధి, మహిళా సాధికారతకు కూడా పెద్దపీట వేయడం ఈ పథకం యొక్క ప్రత్యేకత. తద్వారా ఈ పథకం సమగ్ర గ్రామీణాభివృద్ధికి ఒక చక్కని మార్గాన్ని సుగమం చేస్తోంది.

భూగర్భ జలాల పరిరక్షణ సవాళ్లు వాటి పరిష్కారాలు

తెలంగాణ రాష్ట్రం గత దశాబ్దాలుగా అనేక కారణాల వల్ల జల సంక్షోభంలో కూరుకుపోయింది. అధికంగా వర్షపు నీరు ప్రవహించిపోవడం, అడవుల విస్తీర్ణం తగ్గడం, ఇష్టం వచ్చినట్లుగా బోర్‌వెల్‌లను తవ్వడం వంటివి భూగర్భ జలాలను తీవ్రంగా దెబ్బతీశాయి. అందువల్ల, వ్యవసాయంతో పాటు తాగునీటి అవసరాలకు కూడా ప్రజలు అనేక ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఈ సమస్యను గుర్తించిన ప్రభుత్వం, ప్రధాన మంత్రి కృషి సించాయ్ యోజన (PMKSY) కింద ఈ వాటర్‌షెడ్ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టాలని నిర్ణయించుకుంది.

ఈ ప్రాజెక్టులో 21 జిల్లాల పరిధిలో దాదాపు $1,46,686$ హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో పనులు చేపట్టనున్నారు. వాన నీటిని భూమిలోకి ఇంకేలా చేసి, భూగర్భ జలాలను రీఛార్జ్ చేయడమే ప్రధాన లక్ష్యం. దీనితో పాటు, ప్రాజెక్టులో భాగంగా వాగులపై చెక్‌డ్యామ్‌ల నిర్మాణం, వ్యవసాయ కుంటలు (ఫామ్‌పాండ్స్), పెర్కులేషన్ ట్యాంకుల నిర్మాణం వంటివి చేపట్టనున్నారు. ముఖ్యంగా, ఎండిపోయిన బోర్‌వెల్స్ వద్ద ఇంకుడు గుంతలు నిర్మించి వాటిని పునరుజ్జీవింపజేయడం (బోర్‌వెల్ రీఛార్జ్) కూడా ఈ పథకంలో ఒక భాగం. కాబట్టి, ప్రతి నీటిబొట్టునూ ఒడిసిపట్టేలా క్షేత్రస్థాయిలో నిర్మాణాలు చేపట్టడం ద్వారా భూగర్భ జలాల స్థాయిని పెంచడానికి ఇది దోహదపడుతుంది.

21 జిల్లాలలో ప్రధాని కృషి సించాయ్ యోజన అమలు

ఈ బృహత్తర ప్రాజెక్టుకు రూ.368 కోట్లు కేటాయించారు. ఇందులో కేంద్రం వాటా 60 శాతం కాగా, రాష్ట్రం వాటా 40 శాతంగా ఉంది. ఈ నిధులను ప్రధానంగా మూడు అంశాలకు కేటాయించడం జరిగింది. మొదటిది, జలవనరుల పరిరక్షణకు సింహభాగం నిధులు వినియోగించనున్నారు. రెండోది, గ్రామీణ ఉపాధి కల్పన. మూడోది, మౌలిక వసతుల కల్పన, మహిళా సంఘాలకు ఆర్థిక చేయూతనివ్వడం. ఈ ప్రాజెక్టులు మూడు నుంచి ఐదేళ్లలో పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. తద్వారా స్థానిక ప్రజలకు పెద్ద ఎత్తున ఉపాధి అవకాశాలు లభించే వీలుంటుంది.

తెలంగాణ సమగ్ర వాటర్‌షెడ్ ప్రాజెక్టులు 21 జిల్లాల్లో ముమ్మరంగా సాగుతున్నాయి. ఈ పనులు గ్రామాలలో నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచడమే కాకుండా, పర్యావరణ సమతుల్యతకు కూడా ఉపకరిస్తాయి. అదేవిధంగా, వ్యవసాయ దిగుబడులు పెంచడానికి కూడా ఈ ప్రాజెక్టులు సహకరిస్తాయి. నీరు అందుబాటులోకి రావడం వల్ల రైతులు రెండు పంటలు పండించే అవకాశం లభిస్తుంది. ఫలితంగా, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతమవుతుంది. ఈ కారణంగా, ప్రాజెక్టు యొక్క విజయం రాష్ట్ర భవిష్యత్తుకు అత్యంత కీలకం.

మహిళా సాధికారతకు మరియు గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలకు చేయూత

ఈ వాటర్‌షెడ్ పథకం కేవలం జల సంరక్షణకే పరిమితం కాలేదు. ఇది గ్రామీణ మౌలిక వసతుల కల్పన మరియు మహిళా సాధికారతకు కూడా పెద్దపీట వేస్తున్నది. నీటి నిల్వకే కాకుండా, స్థానికంగా పనులు కల్పించడం, మహిళా సంఘాలకు ఆర్థికంగా చేయూతనివ్వడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశాలలో ఒకటి. మహిళా సంఘాల ద్వారా మహిళలు ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకునేందుకు ప్రోత్సాహం అందిస్తున్నారు.

ఉదాహరణకు, కోళ్లు, మేకలు, గేదెల పెంపకం వంటి చిన్న వ్యాపారాలు ప్రారంభించుకునేందుకు లేదా పప్పు దినుసుల దుకాణాలు, కుట్టు మిషన్ల కొనుగోలు వంటి వాటి కోసం మహిళా సంఘాలకు రూ.20 వేల వరకు రుణ సదుపాయం కల్పిస్తున్నారు. ఈ కార్యక్రమం ఎంపిక చేసిన 21 జిల్లాలలోని మహిళా సంఘాలకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. దీంతోపాటు, ఈ నిధులతో గ్రామాలలో బస్సు షెల్టర్లు, కమ్యూనిటీ భవనాల వంటి మౌలిక వసతులను కూడా నిర్మించి ప్రజలకు అందుబాటులోకి తేనున్నారు. దీనితో పాటు, ఈ చర్యలు మహిళల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరుస్తాయి.

చెక్‌డ్యామ్‌లు ఫామ్‌పాండ్స్ ద్వారా జల సంరక్షణ

వాటర్‌షెడ్ ప్రాజెక్టులో ప్రధానంగా దృష్టి సారించింది నీటిని భూమిలోకి ఇంకించడంపై. ఇందుకోసం వాగులపై చెక్‌డ్యామ్‌లు నిర్మిస్తున్నారు. ఈ చెక్‌డ్యామ్‌లు నీటి ప్రవాహ వేగాన్ని తగ్గించి, నీరు ఎక్కువ సమయం నిలిచి ఉండేలా చేస్తాయి. దాంతో ఆ నీరు క్రమంగా భూమిలోకి ఇంకి భూగర్భ జలాలను పెంచుతుంది. తెలంగాణ సమగ్ర వాటర్‌షెడ్ ప్రాజెక్టులు అమలులో భాగంగా ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని తలమడుగు మండలంలో నిర్మించిన చెక్‌డ్యామ్ దీనికి ఒక చక్కని ఉదాహరణ.

అదేవిధంగా, వ్యవసాయ కుంటలు లేదా ఫామ్‌పాండ్స్ నిర్మాణం ద్వారా రైతులు తమ పొలాలలోనే వాన నీటిని నిల్వ చేసుకునేందుకు ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఈ చిన్న కుంటలు వర్షపు నీటిని నిల్వ చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. దీంతోపాటు, నీరు ఎక్కువగా నిల్వ ఉండే ప్రాంతాల్లో పెర్కులేషన్ ట్యాంకులను నిర్మించి భూగర్భ జలాలను పెంచేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు. మొత్తంమీద, ఈ నిర్మాణాలు రాష్ట్రంలో నీటి వృథాను అరికట్టి, భూగర్భ జలాల పెంపునకు దోహదపడతాయి. ఈ కారణంగా, ఇది దీర్ఘకాలికంగా నీటి భద్రతకు భరోసా ఇస్తుంది.

ప్రాజెక్టు పర్యవేక్షణ మరియు దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలు

ఈ 35 సమీకృత వాటర్‌షెడ్ ప్రాజెక్టుల అమలులో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల భాగస్వామ్యం ఉంది. కేంద్రం 60 శాతం, రాష్ట్రం 40 శాతం నిధులను భరిస్తున్నాయి. ఈ ప్రాజెక్టులు మూడు నుంచి ఐదేళ్లలో పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఈ పనులను సమర్థవంతంగా పర్యవేక్షించడం మరియు నాణ్యతను పాటించడం అత్యంత ముఖ్యం. తద్వారా ఈ ప్రాజెక్టుల ద్వారా ఆశించిన ఫలితాలు వస్తాయి.

మొత్తానికి, ఈ వాటర్‌షెడ్ ప్రాజెక్టులు పూర్తయితే, రాష్ట్రంలోని గ్రామాల రూపురేఖలు మారుతాయని అధికారులు పేర్కొంటున్నారు. జల సంరక్షణ ద్వారా వ్యవసాయ రంగం బలోపేతమవుతుంది. అంతేకాక, గ్రామీణ ఉపాధి అవకాశాలు మెరుగుపడతాయి. ముఖ్యంగా, మహిళా సంఘాలకు ఆర్థికంగా చేయూత లభించడం వల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాలలో సామాజిక మార్పుకు కూడా దారితీస్తుంది. చివరగా, ఈ పథకం కేవలం ఒక నీటి సంరక్షణ కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు, ఇది సమగ్ర గ్రామీణాభివృద్ధికి, సామాజిక సాధికారతకు ఒక వేదికగా నిలుస్తుంది.