వృద్ధాప్యంలో వచ్చే మతిమరుపుకు పుస్తక పఠనమే అద్భుత ఔషధం
వృద్ధాప్యం అనేది ప్రతి మనిషి జీవితంలో వచ్చే ఒక అనివార్యమైన దశ. శరీరం ముడతలు పడటం, శక్తి తగ్గడం సహజం. అయితే చాలామందిని భయపెట్టే అసలు సమస్య శారీరక బలహీనత కంటే మానసిక బలహీనత. ముఖ్యంగా ‘మతిమరుపు’ లేదా వైద్య పరిభాషలో చెప్పాలంటే ‘డిమెన్షియా’ మరియు ‘అల్జీమర్స్’ వంటి సమస్యలు వృద్ధాప్యాన్ని నరకప్రాయం చేస్తున్నాయి. మన జ్ఞాపకాలే మన అస్తిత్వం. ఆ జ్ఞాపకాలను కోల్పోవడం అంటే మనల్ని మనం కోల్పోవడమే. అయితే ఈ సమస్యకు పరిష్కారం ఖరీదైన మందుల్లోనో లేదా ఆసుపత్రుల్లోనో లేదు. అది మన చేతిలో ఉండే ‘పుస్తకం’లో ఉంది. ప్రపంచ కుబేరులైన వారెన్ బఫెట్, బిల్ గేట్స్ వంటి వారు రోజుకు గంటల తరబడి ఎందుకు చదువుతారు? కేవలం డబ్బు సంపాదించడానికేనా? కాదు, వారి మెదడును నిత్యం చురుకుగా ఉంచుకోవడానికి. ఈ వ్యాసంలో పుస్తక పఠనం ఎలా మన మెదడును రక్షిస్తుందో, బిలియనీర్లు ఎందుకు దీన్ని ఒక అలవాటుగా మార్చుకున్నారో లోతుగా విశ్లేషిద్దాం.
మెదడుకు పదును పెట్టే ఏకైక మార్గం పుస్తక పఠనం
ఈ రోజుల్లో మనం చూస్తున్నాం.. చాలామంది యాభై, అరవై ఏళ్లు రాగానే చిన్న చిన్న విషయాలు మర్చిపోవడం ప్రారంభిస్తున్నారు. తాళం ఎక్కడ పెట్టారో తెలియకపోవడం, తెలిసిన వారి పేర్లు గుర్తుకు రాకపోవడం వంటివి సాధారణమైపోయాయి. ఇవి భవిష్యత్తులో రాబోయే పెద్ద ముప్పుకు సంకేతాలు. అసలు మెదడు ఎందుకు ఇలా మొద్దుబారిపోతుంది? దీనికి ప్రధాన కారణం మెదడుకు తగిన వ్యాయామం లేకపోవడమే. మనం శారీరక ఆరోగ్యం కోసం జిమ్కి వెళ్తాం, వాకింగ్ చేస్తాం. కానీ మెదడు ఆరోగ్యం కోసం ఏం చేస్తున్నాం? ఇక్కడే ‘రీడింగ్’ లేదా పుస్తక పఠనం కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. చదవడం అనేది మెదడుకు జరిగే అత్యుత్తమ వ్యాయామం.
శాస్త్రీయంగా చెప్పాలంటే మన మెదడులో వేల కోట్ల న్యూరాన్లు ఉంటాయి. మనం కొత్త విషయాలను నేర్చుకుంటున్నప్పుడు లేదా క్లిష్టమైన విషయాలను చదువుతున్నప్పుడు ఈ న్యూరాన్ల మధ్య కొత్త కనెక్షన్లు ఏర్పడతాయి. దీనినే ‘న్యూరోప్లాస్టిసిటీ’ అంటారు. మనం చదవడం ఆపేస్తే, ఈ కనెక్షన్లు బలహీనపడి తెగిపోతాయి. ఫలితంగా మతిమరుపు దాడి చేస్తుంది. అందువల్ల మెదడును ఎప్పుడూ ఒక పనిలో నిమగ్నం చేయడం చాలా అవసరం. పుస్తక పఠనం మెదడులోని వివిధ భాగాలను (దృష్టి, భాష, అవగాహన) ఏకకాలంలో పనిచేయిస్తుంది.
ఈ పుస్తక పఠనం అనే అలవాటు కేవలం విజ్ఞానం కోసమే కాదు; ఇది వృద్ధాప్యంలో మన మెదడుకు రక్షణ కవచంలా పనిచేస్తుంది. శాస్త్రీయ పరిభాషలో దీనిని “Cognitive Reserve” (కాగ్నిటివ్ రిజర్వ్) అంటారు. మనం చిన్నప్పటి నుంచి ఎంత ఎక్కువగా చదివి మెదడును వాడతామో, వృద్ధాప్యంలో మెదడు కణాలు దెబ్బతిన్నప్పటికీ, మెదడు తన పనితీరును కోల్పోకుండా ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను వెతుక్కుంటుంది. అంటే, పుస్తకాలు చదివేవారి మెదడులో అల్జీమర్స్ లక్షణాలు కనిపించినా, వారి ప్రవర్తనలో మాత్రం మతిమరుపు బయటపడదు. ఇది పుస్తక పఠనం ఇచ్చే అద్భుతమైన వరం.
వారెన్ బఫెట్ మరియు బిలియనీర్ల పఠన రహస్యం
ప్రపంచంలో అత్యంత ధనవంతుల్లో ఒకరైన వారెన్ బఫెట్ గురించి మనందరికీ తెలుసు. ఆయన తన ఆఫీసులో కూర్చుని రోజులో 80 శాతం సమయం కేవలం చదవడానికే కేటాయిస్తారు. ఆయన రోజుకు సుమారు 500 పేజీలు చదువుతారని అంటారు. ఆయన ఎప్పుడూ చెప్పే మాట ఒక్కటే.. “జ్ఞానం అనేది కాంపౌండ్ ఇంట్రెస్ట్ (చక్రవడ్డీ) లాంటిది. మీరు ఎంత చదివి నిల్వ చేసుకుంటే, అది అంతగా పెరిగి మీకు లాభాన్ని ఇస్తుంది.” అయితే ఇక్కడ మనం గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, బఫెట్ కేవలం స్టాక్ మార్కెట్ పుస్తకాలే చదవరు. ఆయన వార్తాపత్రికలు, చరిత్ర, జీవిత చరిత్రలు ఇలా అనేక విషయాలను చదువుతారు. 90 ఏళ్లు దాటిన వయసులో కూడా ఆయన మెదడు అంత చురుకుగా, అంత షార్ప్ గా ఉండటానికి కారణం ఈ పఠనమే.
అదేవిధంగా మైక్రోసాఫ్ట్ అధినేత బిల్ గేట్స్ ఏడాదికి కనీసం 50 పుస్తకాలు చదువుతారు. ఆయన తన బ్లాగులో ఎప్పటికప్పుడు తాను చదివిన పుస్తకాల గురించి రాస్తుంటారు. ఆయన ఎక్కడికి వెళ్లినా తనతో పాటు ఒక పుస్తకాల సంచిని తీసుకెళ్తారు. స్పేస్ ఎక్స్ అధినేత ఎలాన్ మస్క్ అయితే “మీరు రాకెట్ సైన్స్ ఎలా నేర్చుకున్నారు?” అని అడిగితే “నేను పుస్తకాలు చదివి నేర్చుకున్నాను” అని సమాధానం ఇచ్చారు. ఫేస్బుక్ ఫౌండర్ మార్క్ జుకర్బర్గ్, అమెజాన్ జెఫ్ బెజోస్.. ఇలా ఎవరిని తీసుకున్నా వారి దినచర్యలో చదవడం అనేది ఒక భాగం.
దీనిని బట్టి మనకు అర్థమయ్యేది ఏమిటంటే, విజయం సాధించిన వారు చదవడం వల్లే ఆ స్థాయికి వెళ్లారు. అయితే ఆ పఠనం వారికి కేవలం సంపదను మాత్రమే ఇవ్వలేదు, వృద్ధాప్యంలో కూడా చెక్కుచెదరని జ్ఞాపకశక్తిని, నిర్ణయ సామర్థ్యాన్ని ఇచ్చింది. చదవడం వల్ల వారి మెదడులోని నరాలు ఎప్పుడూ యాక్టివ్గా ఉంటాయి. కాబట్టి సామాన్యులమైన మనం కూడా వారిని స్ఫూర్తిగా తీసుకుని చదవడం అలవాటు చేసుకోవాలి. మనం బిలియనీర్లు కాకపోవచ్చు, కానీ మన ఆరోగ్యాన్ని, జ్ఞాపకశక్తిని కాపాడుకోవడంలో మాత్రం మనం ధనవంతులుగా మారవచ్చు.
మతిమరుపును తరిమికొట్టే మానసిక వ్యాయామం
వృద్ధాప్యంలో మతిమరుపు రావడానికి ప్రధాన కారణం మెదడులో ‘బీటా-అమిలాయిడ్’ అనే ప్రోటీన్ పేరుకుపోవడం. ఇది న్యూరాన్ల మధ్య సమాచార మార్పిడిని అడ్డుకుంటుంది. అయితే, పరిశోధనలు చెబుతున్న దాని ప్రకారం, జీవితాంతం చదవడం, రాయడం వంటి మానసిక కార్యకలాపాల్లో పాల్గొన్న వారిలో ఈ ప్రోటీన్ ప్రభావం చాలా తక్కువగా ఉంది. చదవడం వల్ల మెదడు ఎప్పుడూ ఉత్తేజితంగా ఉంటుంది. మనం ఒక నవల చదువుతున్నప్పుడు, అందులోని పాత్రలను, సన్నివేశాలను ఊహించుకుంటాం. అప్పుడు మెదడులోని ‘విజువల్ కార్టెక్స్’ పనిచేస్తుంది. కథనాన్ని గుర్తుపెట్టుకోవడానికి ‘హిప్పోకాంపస్’ పనిచేస్తుంది.
ముఖ్యంగా, చదవడం అనేది ఒక రకమైన ధ్యానం లాంటిది. మనం టీవీ చూస్తున్నప్పుడు లేదా సోషల్ మీడియాలో స్క్రోల్ చేస్తున్నప్పుడు మన మెదడు నిశ్చేష్టంగా సమాచారాన్ని స్వీకరిస్తుంది (Passive Consumption). కానీ పుస్తకం చదివేటప్పుడు మెదడు చురుకుగా మారుతుంది (Active Engagement). అక్షరాలను పదాలుగా, పదాలను వాక్యాలుగా, వాక్యాలను భావాలుగా మార్చడానికి మెదడు శ్రమించాల్సి ఉంటుంది. ఈ శ్రమే మెదడుకు బలం. జిమ్లో బరువులు ఎత్తినప్పుడు కండరాలు ఎలా బలపడతాయో, క్లిష్టమైన పుస్తకాలు చదివినప్పుడు మెదడు నరాలు అలా బలపడతాయి.
WhatsApp Channel
మరోవైపు, చదవడం వల్ల ఒత్తిడి తగ్గుతుంది. దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి (Chronic Stress) మెదడు కణాలను చంపేస్తుంది. సస్సెక్స్ యూనివర్సిటీ పరిశోధన ప్రకారం, కేవలం 6 నిమిషాలు పుస్తకం చదవడం వల్ల ఒత్తిడి స్థాయిలు 68% వరకు తగ్గుతాయని తేలింది. ఒత్తిడి తగ్గితే, మెదడు ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతుంది. తద్వారా అల్జీమర్స్ ముప్పు తగ్గుతుంది. కాబట్టి ప్రశాంతమైన వృద్ధాప్యం కావాలనుకునే వారికి పుస్తకమే అసలైన నేస్తం.
డిజిటల్ యుగంలో తగ్గిన ఏకాగ్రత మరియు పుస్తక ప్రాధాన్యత
ప్రస్తుత సమాజంలో మనం ఒక విచిత్రమైన పరిస్థితిని చూస్తున్నాం. సమాచారం విపరీతంగా ఉంది, కానీ జ్ఞానం తక్కువగా ఉంది. స్మార్ట్ఫోన్లు వచ్చాక చదివే అలవాటు పూర్తిగా మారిపోయింది. మనం ఫేస్బుక్ పోస్టులు, వాట్సాప్ మెసేజ్లు చదువుతున్నాం కదా, అది చదవడం కిందకు రాదా? అని చాలామంది అడుగుతుంటారు. నిజానికి సోషల్ మీడియాలో చదవడం అనేది ‘స్కిమ్మింగ్’ (పైపైన చూడటం). దీనివల్ల ఏకాగ్రత పెరుగుదు సరికదా, తగ్గుతుంది. మన మెదడు నిమిషానికి ఒక కొత్త విషయాన్ని చూడటానికి అలవాటుపడిపోతోంది. దీనివల్ల లోతుగా ఆలోచించే శక్తి నశిస్తోంది.
పుస్తకం చదవడం అనేది ‘డీప్ రీడింగ్’ (Deep Reading). దీనివల్ల మన ఏకాగ్రత శక్తి (Attention Span) పెరుగుతుంది. వృద్ధాప్యంలో వచ్చే సమస్యల్లో ఏకాగ్రత లోపం కూడా ఒకటి. ఇప్పటి నుంచే మనం పుస్తకాలు చదవడం అలవాటు చేసుకుంటే, మెదడును ఎక్కువ సేపు ఒకే విషయంపై లగ్నం చేసే శక్తి లభిస్తుంది. ఇది మన కాగ్నిటివ్ సామర్థ్యాలను (Cognitive Abilities) కాపాడుతుంది. పేపర్ పుస్తకం చదవడం వల్ల కళ్లకు, మెదడుకు కలిగే ప్రశాంతత డిజిటల్ స్క్రీన్ల ద్వారా రాదు.
అంతేకాక, ఫిక్షన్ (కల్పిత కథలు) చదవడం వల్ల మనలో ‘ఎంపథీ’ (సానుభూతి) పెరుగుతుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. ఇతరుల కోణంలో ఆలోచించడం, వారి భావోద్వేగాలను అర్థం చేసుకోవడం మెదడుకు చాలా క్లిష్టమైన ప్రక్రియ. ఇది మన సోషల్ ఇంటెలిజెన్స్ను పెంచుతుంది. వృద్ధాప్యంలో ఒంటరితనం రాకుండా ఉండాలన్నా, నలుగురితో కలిసిపోవాలన్నా ఈ సోషల్ ఇంటెలిజెన్స్ చాలా అవసరం.
అలవాటుగా మార్చుకోవడం ఎలా? ఒక ప్రణాళిక
చదవడం మంచిదే అని తెలిసినా, చాలామందికి ఎక్కడ మొదలుపెట్టాలో తెలియదు. లేదా సమయం లేదనే సాకు చెబుతుంటారు. వారెన్ బఫెట్, బిల్ గేట్స్ అంత బిజీగా ఉండి కూడా చదవగలిగినప్పుడు, మనకు సమయం లేదనడం అబద్ధమే అవుతుంది. ముందుగా, రోజుకు కేవలం 15-20 నిమిషాలు కేటాయించండి. ఉదయం లేవగానే ఫోన్ చూసే బదులు, రాత్రి పడుకునే ముందు టీవీ చూసే బదులు ఒక పుస్తకం తీసుకోండి. మీకు నచ్చిన జానర్ (Genre) తో మొదలుపెట్టండి. అది నవల కావచ్చు, ఆత్మకథ కావచ్చు, లేదా ఆధ్యాత్మిక పుస్తకం కావచ్చు. ఆసక్తి లేని పుస్తకాన్ని బలవంతంగా చదవకండి.
ముఖ్యంగా, లైబ్రరీకి వెళ్లే అలవాటు చేసుకోండి లేదా ఇంట్లోనే ఒక చిన్న లైబ్రరీని ఏర్పాటు చేసుకోండి. పుస్తకం ఎప్పుడూ కంటికి కనిపించేలా ఉంటే చదవాలనే కోరిక కలుగుతుంది. “నేను రోజుకు ఇన్ని పేజీలు చదవాలి” అని టార్గెట్ పెట్టుకోండి. చదివిన విషయాన్ని మీ మిత్రులతో లేదా కుటుంబ సభ్యులతో చర్చించండి. దీనివల్ల చదివింది గుర్తుండటమే కాకుండా, విశ్లేషించే శక్తి పెరుగుతుంది. ఇది మతిమరుపుకు గొప్ప విరుగుడు.
చివరగా, చదవడం అనేది మెదడుకు ఆహారం లాంటిది. మనం రోజు ఆహారం తీసుకోకపోతే శరీరం ఎలా నీరసిస్తుందో, కొత్త విషయాలు చదవకపోతే మెదడు కూడా అలాగే నీరసిస్తుంది. వృద్ధాప్యం అనేది శాపం కాదు, అది అనుభవాల సారం. ఆ దశను గౌరవప్రదంగా, ఆరోగ్యంగా గడపాలంటే ఈరోజే ఒక పుస్తకాన్ని చేతిలోకి తీసుకోండి.
పుస్తక పఠనం అలవాటు అనేది కేవలం వ్యక్తిగత అలవాటు మాత్రమే కాదు; ఇది ఒక ఆరోగ్యకరమైన సమాజ నిర్మాణానికి పునాది. ఒక వృద్ధుడు తన జ్ఞాపకాలను కోల్పోవడం అంటే ఒక లైబ్రరీ కాలిపోవడంతో సమానం. మన పెద్దవారు తమ అనుభవాలను, జ్ఞాపకాలను పదిలంగా ఉంచుకోవాలంటే వారి చేతికి పుస్తకం ఇవ్వాలి. మందులు శరీరాన్ని బాగుచేస్తాయి, కానీ పుస్తకాలు మనసును, మెదడును సజీవంగా ఉంచుతాయి. కాబట్టి, వార్ధక్యంలో మతిమరుపు అనే చీకటిని పారద్రోలడానికి పుస్తకం అనే దీపాన్ని వెలిగిద్దాం.