రూపాయి పతనం ! 90 దాటిన డాలర్ రేటు సామాన్యుడిపై డాలర్ పిడుగు మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం

భారతీయ ఆర్థిక ముఖచిత్రంపై ఒక ఆందోళనకరమైన పరిణామం చోటుచేసుకుంది. మనం నిత్యం వాడే కరెన్సీ విలువ అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఎన్నడూ లేనంతగా దిగజారింది. డాలర్ మారకంలో రూపాయి విలువ ఏకంగా 90 రూపాయల స్థాయిని తాకడం కేవలం స్టాక్ మార్కెట్ గణాంకం మాత్రమే కాదు. ఇది సామాన్యుడి వంటింటి బడ్జెట్ నుండి దేశ ఆర్థిక ప్రణాళికల వరకు ప్రతి అంశాన్ని ప్రభావితం చేసే అతిపెద్ద పరిణామం. మంగళవారం నాడు ఫారెక్స్ మార్కెట్లో రూపాయి 43 పైసలు నష్టపోయి 89.96 వద్ద ముగియడం ఒక హెచ్చరిక గంటగా మనం భావించాలి.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా డాలర్ బలపడుతున్న తీరు చూస్తుంటే ఇది ఊహించినదే అయినప్పటికీ ఇంత వేగంగా పతనం సంభవించడం ఆర్థికవేత్తలను సైతం ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తోంది. ఆసియాలోని ఇతర దేశాల కరెన్సీలు డాలర్ దాడిని తట్టుకుని నిలకడగా ఉన్నప్పటికీ మన రూపాయి మాత్రం ఈ ఏడాది ఆసియాలోనే అత్యంత దారుణమైన పనితీరును కనబరచడం గమనార్హం. అసలు రూపాయి ఎందుకు ఇలా కుప్పకూలుతోంది? దీని వెనుక ఉన్న అంతర్జాతీయ రాజకీయాలు ఏమిటి? ఆర్బీఐ ఎందుకు మౌనంగా ఉంది? ఈ ప్రశ్నలకు లోతైన సమాధానాలు అన్వేషిద్దాం.

అమెరికా ఫెడరల్ రిజర్వ్ వడ్డీ రేట్లు మరియు డాలర్ ఆధిపత్యం

రూపాయి పతనానికి ప్రధాన కారణం మన దేశంలో కంటే అమెరికాలో జరుగుతున్న పరిణామాలే ఎక్కువ అని చెప్పక తప్పదు. అమెరికా ఫెడరల్ రిజర్వ్ వడ్డీ రేట్లను పెంచినప్పుడల్లా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న పెట్టుబడులు భద్రత కోసం మరియు అధిక రాబడి కోసం అమెరికా వైపు మళ్లుతాయి. పెట్టుబడిదారులు సహజంగానే రిస్క్ తక్కువగా ఉండి లాభాలు ఎక్కువగా వచ్చే మార్గాలను ఎంచుకుంటారు. అందువల్ల అమెరికాలో వడ్డీ రేట్లు పెరగడం వల్ల మన దేశం వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్ల నుండి విదేశీ పెట్టుబడులు వెనక్కి వెళ్తున్నాయి.

ఇది కేవలం భారతదేశానికి సంబంధించిన సమస్య మాత్రమే కాదు. డాలర్ ఇండెక్స్ బలపడటం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని మేజర్ కరెన్సీలు ఒత్తిడికి లోనవుతున్నాయి. అయితే మన రూపాయి మీద ఈ ప్రభావం మరీ ఎక్కువగా ఉంది. విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇన్వెస్టర్లు (FPI) భారతీయ ఈక్విటీల నుండి తమ పెట్టుబడులను ఉపసంహరించుకుని అమెరికా బాండ్లలో పెడుతున్నారు. ఫలితంగా మన మార్కెట్లో డాలర్ల కొరత ఏర్పడి రూపాయి విలువ పడిపోతోంది. ఈ పరిణామం వల్ల మన కరెన్సీ మీద ఊహించని ఒత్తిడి పెరిగిందని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.

విదేశీ పెట్టుబడుల తరలింపు మరియు స్టాక్ మార్కెట్ కుదుపులు

భారతదేశం నుండి విదేశీ పెట్టుబడులు (FPI) తరలిపోవడం రూపాయి బలహీనతకు ఆజ్యం పోస్తోంది. గత కొన్ని నెలలుగా భారతీయ స్టాక్ మార్కెట్లలో అనిశ్చితి నెలకొంది. కంపెనీల ఆదాయాలు ఆశించిన స్థాయిలో లేకపోవడం మరియు షేర్ల విలువలు (Valuations) చాలా ఎక్కువగా ఉన్నాయనే భావన విదేశీ ఇన్వెస్టర్లలో ఉంది. దాంతో వారు తమ పెట్టుబడులను వెనక్కి తీసుకుంటున్నారు. విదేశీయులు తమ షేర్లను అమ్మి ఆ డబ్బును డాలర్లలోకి మార్చుకుని తీసుకువెళ్తుంటారు.

ఇలా భారీ ఎత్తున డాలర్లకు డిమాండ్ పెరగడం వల్ల రూపాయి విలువ మరింత దిగజారుతోంది. ముఖ్యంగా చైనా మార్కెట్లు తిరిగి కోలుకుంటున్నాయనే వార్తలు కూడా ఇన్వెస్టర్లను అటువైపు ఆకర్షిస్తున్నాయి. చైనా ప్రభుత్వం తమ ఆర్థిక వ్యవస్థను గాడిలో పెట్టడానికి ప్రకటించిన ఉద్దీపన ప్యాకేజీలు పెట్టుబడిదారులకు ఆశలు రేపుతున్నాయి. ఈ కారణంగా మన దేశం నుండి నిధులు చైనా వైపు మళ్లే ప్రమాదం కూడా లేకపోలేదు. మొత్తానికి విదేశీ నిధుల ప్రవాహం తగ్గిపోవడం మన రూపాయికి పెద్ద దెబ్బగా మారింది.

వాణిజ్య లోటు పెరగడం మరియు దిగుమతుల భారం

ఒక దేశం ఆర్థిక ఆరోగ్యాన్ని నిర్ణయించడంలో వాణిజ్య లోటు (Trade Deficit) కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. మనం విదేశాలకు ఎగుమతి చేసే వస్తువుల కంటే విదేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకునే వస్తువుల విలువ ఎక్కువగా ఉంటే దానిని వాణిజ్య లోటు అంటారు. సెప్టెంబర్‌తో ముగిసిన త్రైమాసికంలో భారతదేశ వస్తు వాణిజ్య లోటు ఏకంగా 87.4 బిలియన్ డాలర్లకు చేరింది. మనం ముడి చమురు, బంగారం, ఎలక్ట్రానిక్స్ వంటి వాటిని భారీగా దిగుమతి చేసుకుంటున్నాము.

ఈ దిగుమతులకు చెల్లింపులు డాలర్లలో చేయాల్సి ఉంటుంది. ఎప్పుడైతే దిగుమతులు పెరుగుతాయో అప్పుడు డాలర్లకు డిమాండ్ పెరుగుతుంది. మరోవైపు మన ఎగుమతులు ఆశించిన స్థాయిలో పెరగకపోవడం వల్ల డాలర్ల రాక తగ్గిపోయింది. చివరగా కరెంట్ అకౌంట్ లోటు (CAD) పెరగడం రూపాయి విలువను మరింత కిందకు నెట్టేస్తోంది. మనం ఎంత ఎక్కువ దిగుమతి చేసుకుంటే అంత ఎక్కువ డాలర్లను కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తుంది కాబట్టి రూపాయి విలువ పతనం అనివార్యమవుతోంది.

రిజర్వ్ బ్యాంక్ వ్యూహాత్మక మౌనం వెనుక ఉన్న కారణాలు

సాధారణంగా రూపాయి విలువ ఇంత భారీగా పడిపోతుంటే రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) జోక్యం చేసుకుంటుంది. తన దగ్గర ఉన్న డాలర్ల నిల్వలను మార్కెట్లో అమ్మడం ద్వారా రూపాయికి మద్దతు ఇస్తుంది. కానీ ఈసారి ఆర్బీఐ వ్యూహం భిన్నంగా కనిపిస్తోంది. కేవలం రూపాయి విలువను కాపాడటం కోసం డాలర్ నిల్వలను కరిగించుకోవడం సరికాదని ఆర్బీఐ భావిస్తున్నట్లు ఉంది. ఫారెక్స్ నిల్వలను కాపాడుకోవడంపైనే కేంద్ర బ్యాంకు ఇప్పుడు ఎక్కువ దృష్టి పెట్టింది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక అనిశ్చితి నెలకొన్న ఈ సమయంలో డాలర్ నిల్వలు కలిగి ఉండటం దేశానికి ఎంతో అవసరం. అందుకే ఆర్బీఐ రూపాయి పతనాన్ని పూర్తిగా అడ్డుకోకుండా కేవలం తీవ్రమైన ఒడిదుడుకులు లేకుండా చూస్తోంది. రూపాయి తన సహజ విలువను తానే కనుగొనాలని ఆర్బీఐ భావిస్తున్నట్లు ఆర్థిక నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. అయితే ఆర్బీఐ ఈ జోక్యం చేసుకోకపోవడం వల్లనే రూపాయి 90 స్థాయికి పడిపోయిందనే విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి. ఏది ఏమైనా ఆర్బీఐ చర్యలు భవిష్యత్తు ఆర్థిక అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని తీసుకున్నట్లు కనిపిస్తోంది.

సామాన్యుడిపై ద్రవ్యోల్బణం ప్రభావం మరియు ధరల పెరుగుదల

రూపాయి పతనం కేవలం వ్యాపారవేత్తలకే కాదు సామాన్య మానవుడి జీవితంపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. ముఖ్యంగా మనం దిగుమతి చేసుకునే వస్తువుల ధరలు పెరుగుతాయి. భారతదేశం తన ఇంధన అవసరాల కోసం 80 శాతానికి పైగా ముడి చమురు దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుంది. డాలర్ బలపడితే ఆయిల్ కంపెనీలు చమురు కొనడానికి ఎక్కువ డబ్బు ఖర్చు చేయాల్సి వస్తుంది. తద్వారా పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది.

రవాణా ఖర్చులు పెరిగితే నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. అంతేకాక మనం వంట నూనెలు, ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు, మొబైల్ ఫోన్ విడిభాగాలను కూడా భారీగా దిగుమతి చేసుకుంటాము. వీటన్నింటి ధరలు పెరగడం ఖాయం. దీనివల్ల దేశంలో ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. ఇప్పటికే కూరగాయల ధరలతో సతమతమవుతున్న సామాన్యుడికి ఇది మరొక షాక్ అని చెప్పవచ్చు. ఉదాహరణకు విదేశాల నుండి వచ్చే పప్పు దినుసుల ధరలు పెరిగితే అది నేరుగా మన వంటింటి బడ్జెట్‌ను దెబ్బతీస్తుంది.

విదేశీ విద్య మరియు ప్రయాణాలపై పడుతున్న పెనుభారం

రూపాయి బలహీనపడటం వల్ల ఎక్కువగా నష్టపోయే వారిలో విదేశాల్లో చదువుకుంటున్న విద్యార్థులు మరియు వారి తల్లిదండ్రులు ముందు వరుసలో ఉంటారు. విదేశీ యూనివర్సిటీలకు ఫీజులు డాలర్లలో చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. నిన్నటి వరకు ఒక డాలర్‌కు 83 రూపాయలు చెల్లిస్తే సరిపోయేది కానీ ఇప్పుడు 90 రూపాయలు చెల్లించాల్సి వస్తోంది. అంటే ఫీజులు పెరగకపోయినా కేవలం మారకం విలువ మారడం వల్లనే లక్షల రూపాయల అదనపు భారం పడుతోంది.

అదేవిధంగా విదేశీ పర్యటనలకు వెళ్లే వారికి కూడా ఖర్చులు తడిసి మోపెడవుతాయి. విమాన టికెట్లు, హోటల్ ఖర్చులు, అక్కడ చేసే షాపింగ్ అన్నీ ప్రియంగా మారతాయి. విదేశాల్లో నివసిస్తున్న పిల్లలకు డబ్బు పంపే తల్లిదండ్రులకు ఇది పెను భారంగా మారుతుంది. మరోవైపు విదేశాల్లో ఉద్యోగాలు చేసి ఇండియాకు డబ్బు పంపే వారికి (Remittances) మాత్రం ఇది శుభవార్త. వారు పంపే డాలర్లకు ఇక్కడ ఎక్కువ రూపాయలు వస్తాయి కాబట్టి వారి కుటుంబాలకు మేలు జరుగుతుంది.

ఎగుమతి రంగానికి ఊరట మరియు ఐటీ ఫార్మా లాభాలు

రూపాయి పతనం వల్ల దేశానికి అన్నీ నష్టాలే కాదు కొన్ని లాభాలు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఎగుమతులపై ఆధారపడిన రంగాలకు ఇది ఒక రకంగా వరం లాంటిది. మన దేశం నుండి సాఫ్ట్‌వేర్ సేవలను ఎగుమతి చేసే ఐటీ కంపెనీలకు (IT Sector), మందులు ఎగుమతి చేసే ఫార్మా కంపెనీలకు (Pharma Sector), వస్త్ర పరిశ్రమకు ఇది లాభదాయకం. వారు తమ సేవలకు డాలర్లలో పేమెంట్ తీసుకుంటారు కాబట్టి ఆ డాలర్లను రూపాయల్లోకి మార్చినప్పుడు వారికి ఎక్కువ ఆదాయం వస్తుంది.

టెక్స్టైల్స్, ఆటోమొబైల్ విడిభాగాలు ఎగుమతి చేసే వారికి కూడా మార్జిన్లు పెరుగుతాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో మన వస్తువుల ధరలు ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే చౌకగా మారి పోటీతత్వం పెరుగుతుంది. అయితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక మాంద్యం భయాలు ఉన్నందున డిమాండ్ తగ్గే అవకాశం ఉండటం వల్ల ఈ లాభం ఎంతవరకు ఉంటుందనేది వేచి చూడాలి. మొత్తానికి ఎగుమతిదారులు మాత్రం ప్రస్తుతానికి సంతోషంగా ఉన్నారు.

పరిష్కార మార్గాలు మరియు భవిష్యత్ కార్యాచరణ

రూపాయి పతనాన్ని అడ్డుకోవాలంటే తాత్కాలిక చర్యలు కాకుండా దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు అవసరం. ముందుగా మనం దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవాలి. “మేక్ ఇన్ ఇండియా” వంటి కార్యక్రమాలను మరింత వేగవంతం చేసి దేశీయంగానే వస్తువులను ఉత్పత్తి చేసుకోవాలి. ముఖ్యంగా సౌరశక్తి (Solar Energy) వంటి ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరులను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా ముడి చమురు దిగుమతులను తగ్గించుకోవచ్చు. రవీందర్ గారి ఆలోచనల ప్రకారం సోలార్ సెక్టార్‌లో ఉన్న అవకాశాలను అందిపుచ్చుకుంటే ఇంధన స్వయం సమృద్ధి సాధించవచ్చు.

అంతేకాక విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి మన దేశంలో వ్యాపార అనుకూల వాతావరణాన్ని మరింత మెరుగుపరచాలి. మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం, పన్ను విధానాల్లో సరళీకరణ వంటి చర్యలు చేపట్టాలి. ఎగుమతులను ప్రోత్సహించడానికి ప్రత్యేక రాయితీలు ఇవ్వాలి. చివరగా సామాన్యుడు కూడా పొదుపు మార్గాలను అన్వేషించి, బంగారంలో పెట్టుబడులు పెట్టడం ద్వారా ద్రవ్యోల్బణాన్ని ఎదుర్కోవచ్చు. దేశీయ ఉత్పత్తులను వాడటం ద్వారా మన ఆర్థిక వ్యవస్థకు మన వంతు సాయం చేయవచ్చు.

External Links (References):

• Reserve Bank of India – Annual Reports
• Moneycontrol – Currency Market News
• The Economic Times – Forex Section