సౌర శక్తితో ప్రపంచాన్ని మార్చే మోదీ అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి వ్యూహం
ఈ అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి ప్రాజెక్ట్ కేవలం పర్యావరణ రక్షణ కోసమే కాదు ఇది గ్లోబల్ ఎనర్జీ మార్కెట్లో ఒక విప్లవాత్మక మలుపు. భవిష్యత్తులో ఆయిల్ దేశాల గుత్తాధిపత్యానికి చెక్ పెడుతూ సూర్యరశ్మి ద్వారా శక్తిని ఉత్పత్తి చేసే దేశాలే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసిస్తాయి అనడంలో సందేహం లేదు. రాబోయే రోజుల్లో గ్రీన్ హైడ్రోజన్, సోలార్ స్టోరేజ్ సొల్యూషన్స్ మరియు క్లీన్ ఎనర్జీ గ్రిడ్స్ అనుసంధానం ద్వారా భారత్ ప్రపంచానికి ఒక పవర్ హౌస్లా మారుతుంది.
వాతావరణ మార్పులు నేడు ప్రపంచాన్ని వణికిస్తున్న అతి పెద్ద సమస్యగా మారాయి. భూతాపం పెరుగుతుండటంతో మంచు కొండలు కరగడం నుండి అకాల వర్షాల వరకు మనం అనేక విపత్తులను చూస్తున్నాం. సరిగ్గా ఇక్కడే ప్రపంచ దేశాలకు ఒక ఆశాకిరణంలా అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి (International Solar Alliance – ISA) ఆవిర్భవించింది. శిలాజ ఇంధనాల వాడకాన్ని తగ్గించి పునరుత్పాదక శక్తి వనరుల వైపు ప్రపంచాన్ని నడిపించడంలో భారత్ తీసుకున్న చొరవ ఇది. ముఖ్యంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఇదొక గొప్ప అవకాశంగా మనం భావించవచ్చు.
అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి ఆవిర్భావ ఆవశ్యకత
ఫ్రాన్స్ రాజధాని పారిస్ వేదికగా 2015 నవంబర్ 30న జరిగిన కాన్ఫరెన్స్ ఆఫ్ పార్టీస్ (COP-21) సదస్సులో ఈ కూటమికి బీజం పడింది. భారత ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ మరియు నాటి ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఫ్రాంకోయిస్ హోలాండ్ కలిసి ఈ మహత్తర కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. ఐక్యరాజ్యసమితి మాజీ సెక్రటరీ జనరల్ బాన్ కీ మూన్ సమక్షంలో జరిగిన ఈ ఒప్పందం ప్రపంచ ఇంధన చరిత్రలో ఒక మైలురాయి. సూర్యరశ్మి పుష్కలంగా లభించే దేశాలను ఒకే తాటిపైకి తీసుకురావడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
సూర్య పుత్రులుగా పిలువబడే ఉష్ణమండల దేశాలు
భూమధ్య రేఖకు కర్కట రేఖకు మరియు మకర రేఖకు మధ్య ఉన్న దేశాలలో సంవత్సరంలో అత్యధిక రోజులు సూర్యరశ్మి లభిస్తుంది. ఈ దేశాలనే ప్రధాని మోదీ “సూర్య పుత్రులు” (Sons of the Sun) గా అభివర్ణించారు. అయితే విచిత్రం ఏమిటంటే సూర్యరశ్మి ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ ఈ దేశాల్లో చాలా వరకు పేదరికం లేదా సాంకేతిక పరిజ్ఞానం లేకపోవడం వల్ల ఆ శక్తిని వాడుకోలేకపోతున్నాయి. ఇందువల్ల ఈ దేశాలన్నీ ఖరీదైన చమురుపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికే ఐఎస్ఏ ఏర్పడింది.
సౌర కూటమి నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యాలు
ఈ కూటమి ప్రధానంగా నాలుగు కీలకమైన లక్ష్యాలతో ముందుకు సాగుతోంది. 2030 నాటికి ఈ లక్ష్యాలను సాధించడం ద్వారా ప్రపంచ ఇంధన ముఖచిత్రాన్ని మార్చాలని భావిస్తున్నారు. మొదటిది పెట్టుబడుల సమీకరణ. సౌర విద్యుత్ రంగంలో మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడానికి 2030 నాటికి 1000 బిలియన్ డాలర్ల (సుమారు 1 ట్రిలియన్ డాలర్లు) పెట్టుబడులను సమకూర్చుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. దీనికోసం ప్రపంచ బ్యాంక్ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలతో చర్చలు జరుపుతున్నారు.
వెయ్యి గిగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి సాధన
రెండవ అతి ముఖ్యమైన లక్ష్యం ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచడం. 2030 నాటికి సభ్య దేశాలన్నీ కలిసి 1000 గిగావాట్ల సౌరశక్తిని ఉత్పత్తి చేయాలని నిర్ణయించాయి. ఇది ఒక భారీ లక్ష్యం. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న విద్యుత్ డిమాండ్లో ఇది గణనీయమైన వాటాను భర్తీ చేస్తుంది. తద్వారా బొగ్గు మరియు పెట్రోలియం ఆధారిత విద్యుత్ కేంద్రాల అవసరం తగ్గుతుంది. పర్యావరణానికి హాని కలిగించే కర్బన ఉద్గారాలు కూడా భారీగా తగ్గుముఖం పడతాయి.
కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించే బృహత్తర ప్రణాళిక
మూడవ లక్ష్యం పర్యావరణ రక్షణకు సంబంధించింది. సౌర శక్తిని విస్తృతంగా అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ద్వారా ప్రతి ఏటా 1000 మిలియన్ టన్నుల కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ ఉద్గారాలను తగ్గించాలని కూటమి భావిస్తోంది. ఇది పారిస్ ఒప్పందంలోని వాతావరణ లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి ఎంతగానో దోహదపడుతుంది. గ్లోబల్ వార్మింగ్ను 1.5 డిగ్రీల సెల్సియస్కు పరిమితం చేయాలనే అంతర్జాతీయ సమాజం ఆశయానికి ఇది ఊపిరి పోస్తుంది.
ప్రజలకు స్వచ్ఛమైన ఇంధన భద్రత కల్పించడం
నాలుగవ లక్ష్యం సామాజిక పరమైనది. 2030 నాటికి కనీసం 1000 మిలియన్ల (100 కోట్లు) జనాభాకు సౌర శక్తిని అందించడం. ముఖ్యంగా ఆఫ్రికా మరియు ఆసియాలోని మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికీ విద్యుత్ సౌకర్యం లేని కోట్లాది మందికి వెలుగులు పంచడం దీని ఉద్దేశం. కిరోసిన్ దీపాల నుండి విముక్తి కల్పించి డిజిటల్ విప్లవంలో భాగస్వామ్యం చేయడం ద్వారా వారి జీవన ప్రమాణాలను పెంచవచ్చు.
గురుగ్రామ్ కేంద్రంగా ప్రపంచ పాలన
సాధారణంగా ఏ అంతర్జాతీయ సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయమైనా అమెరికాలోని న్యూయార్క్ లేదా స్విట్జర్లాండ్లోని జెనీవాలో ఉంటుంది. కానీ తొలిసారిగా ఒక అంతర్జాతీయ కూటమి ప్రధాన కార్యాలయం భారతదేశంలో ఏర్పాటు కావడం మనకు గర్వకారణం. హర్యానాలోని గురుగ్రామ్ (పాత గుర్గావ్) కేంద్రంగా నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోలార్ ఎనర్జీ ఆవరణలో ఐఎస్ఏ సెక్రటేరియట్ పనిచేస్తోంది. ఇది అంతర్జాతీయ వేదికపై భారత్ పెరుగుతున్న పరపతికి నిదర్శనం.
ఆర్థిక కోణంలో సౌర కూటమి ప్రాధాన్యత
కేవలం పర్యావరణమే కాకుండా ఆర్థిక కోణంలో చూస్తే ఐఎస్ఏ చాలా కీలకం. ప్రస్తుతం అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు తమ బడ్జెట్లో సింహభాగం చమురు దిగుమతులకే వెచ్చిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు భారతదేశమే తన అవసరాల్లో 80 శాతానికి పైగా చమురును దిగుమతి చేసుకుంటోంది. సౌర శక్తిని వాడుకోవడం పెరిగితే విదేశీ మారక ద్రవ్యం ఆదా అవుతుంది. ఆ డబ్బును విద్య మరియు వైద్యం వంటి ఇతర అభివృద్ధి పనులకు ఉపయోగించుకోవచ్చు.
సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మరియు నైపుణ్యాల బదిలీ
ఈ కూటమి ద్వారా మరొక ప్రధాన ప్రయోజనం టెక్నాలజీ ట్రాన్స్ఫర్. అభివృద్ధి చెందిన దేశాల వద్ద ఉన్న అధునాతన సోలార్ టెక్నాలజీని పేద దేశాలకు తక్కువ ధరకు అందించే వెసులుబాటు కలుగుతుంది. అంతేకాక సోలార్ ప్యానెళ్ల తయారీ మరియు నిర్వహణలో యువతకు శిక్షణ ఇవ్వడం ద్వారా ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి. “స్టార్ సి” (STAR-C) వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా ఐఎస్ఏ ఈ పనిని చేస్తోంది.
సవాళ్లు మరియు అధిగమించాల్సిన అడ్డంకులు
అయితే ఈ ప్రయాణం అంత సులభం కాదు. 1000 బిలియన్ డాలర్ల నిధులు సమీకరించడం అనేది అతి పెద్ద సవాలు. ప్రైవేట్ రంగం నుండి పెట్టుబడులు రావాలంటే ప్రభుత్వాల విధానాల్లో స్థిరత్వం ఉండాలి. అలాగే సోలార్ ప్యానెళ్ల తయారీలో చైనా ఆధిపత్యం ఎక్కువగా ఉంది. దీనిని తగ్గించి సభ్య దేశాల్లోనే స్వదేశీ తయారీ రంగాన్ని ప్రోత్సహించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. బ్యాటరీ స్టోరేజ్ ఖర్చులు తగ్గితేనే సౌర విద్యుత్ 24 గంటలూ అందుబాటులో ఉంటుంది.
నిజానికి ఇది కేవలం విద్యుత్ ఉత్పత్తికి సంబంధించిన విషయం మాత్రమే కాదు ఇది గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థల స్వరూపాన్ని మార్చేసే ఆయుధం. సోలార్ మిని గ్రిడ్స్ మరియు బ్యాటరీ స్టోరేజ్ టెక్నాలజీ అందుబాటులోకి వస్తే ప్రతి గ్రామం స్వయం సమృద్ధ శక్తి కేంద్రంగా మారుతుంది. వ్యవసాయం, చిన్న పరిశ్రమలు మరియు గృహావసరాలకు తక్కువ ఖర్చుతో విద్యుత్ అందడం వల్ల అట్టడుగు వర్గాల ప్రజల కొనుగోలు శక్తి పెరుగుతుంది.
వన్ సన్ వన్ వరల్డ్ వన్ గ్రిడ్
ప్రధాని మోదీ పిలుపునిచ్చిన “వన్ సన్ – వన్ వరల్డ్ – వన్ గ్రిడ్” (OSOWOG) అనే కాన్సెప్ట్ ఈ కూటమికి వెన్నెముక వంటిది. ప్రపంచంలో ఏదో ఒక చోట సూర్యుడు ఎప్పుడూ ప్రకాశిస్తూనే ఉంటాడు. కాబట్టి ఒక దేశంలో పగలు ఉన్నప్పుడు ఉత్పత్తి అయిన విద్యుత్ను రాత్రి ఉన్న మరో దేశానికి సరఫరా చేయగలిగితే బ్యాటరీల అవసరం లేకుండానే నిరంతర విద్యుత్ సాధ్యమవుతుంది. ఈ గ్రిడ్ అనుసంధానం జరిగితే ప్రపంచ ఇంధన సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం దొరుకుతుంది.
ముగింపు మరియు భవిష్యత్ ప్రణాళికలు
మొత్తానికి అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి అనేది మానవాళి మనుగడకు సంబంధించిన ఒక గొప్ప ప్రయత్నం. ఇది కేవలం ప్రభుత్వాల కూటమి మాత్రమే కాదు ఇది ఒక ఉద్యమం. వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడానికి మనకు ఉన్న ఆఖరి అవకాశాల్లో ఇది ఒకటి. భారత్ సారథ్యంలో జరుగుతున్న ఈ ప్రయత్నం విజయవంతమైతే రాబోయే తరాలకు మనం కాలుష్య రహిత, పచ్చని ప్రపంచాన్ని కానుకగా ఇవ్వగలం. ఇందుకోసం ప్రతి పౌరుడు సౌర శక్తిని ప్రోత్సహించడంలో భాగస్వాములు కావాలి.
External Links (Suggestions for Research):
- International Solar Alliance Official Website (isolaralliance.org)
- Ministry of New and Renewable Energy, India (mnre.gov.in)
- United Nations Framework Convention on Climate Change (unfccc.int)