న్యూ ఇయర్ వేడుకల వేళ నగరంలో ఫుడ్ డెలివరీ సేవలు ఒక్కసారిగా నిలిచిపోయాయి. గిగ్ వర్కర్ల సమ్మె కారణంగా స్విగ్గీ, జొమాటో సేవలకు బ్రేక్ ఏర్పడింది. ఇతర ప్రముఖ ప్లాట్ఫామ్ల సేవలకు తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడింది. తమ న్యాయమైన డిమాండ్లను పరిష్కరించాలని కోరుతూ డెలివరీ బాయ్స్ రోడ్డెక్కడంతో నగరవాసులు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు.
గిగ్ వర్కర్ల దేశవ్యాప్త సమ్మె ప్రభావం
తెలంగాణలో గిగ్ వర్కర్లు బుధవారం నుంచి విధులను బహిష్కరించారు. దేశవ్యాప్త సమ్మెలో భాగంగా రాష్ట్రంలోని డెలివరీ పార్ట్నర్లు అందరూ ఈ నిరసనలో పాల్గొన్నారు. దీనివల్ల బ్లింకిట్, జెప్టో వంటి నిత్యావసరాల డెలివరీ యాప్స్ కూడా పనిచేయడం లేదు. ఈ కారణంగా వినియోగదారులు ఆర్డర్లు పెట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించినా యాప్స్లో సర్వీస్ అందుబాటులో లేదని చూపిస్తోంది.
పండుగలు, వేడుకల సమయంలో డెలివరీ ప్లాట్ఫామ్లకు భారీగా ఆర్డర్లు వస్తుంటాయి. అయితే వర్కర్లు సమ్మెలో ఉండటంతో కంపెనీలు డైలమాలో పడ్డాయి. ముఖ్యంగా న్యూ ఇయర్ వేడుకల కోసం ఎదురుచూస్తున్న జనం ఫుడ్ ఆర్డర్ల కోసం ప్రత్యామ్నాయాలు వెతుక్కుంటున్నారు. కొన్నిచోట్ల రెస్టారెంట్లు తమ సొంత సిబ్బందితో డెలివరీలు చేయిస్తున్నాయి.
రెస్టారెంట్ల వద్ద బౌన్సర్ల పహారా
పరిస్థితి ఉద్రిక్తంగా మారకుండా ఉండేందుకు రెస్టారెంట్లు కఠిన చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి. నిరసనకారులు తమ సిబ్బందిని అడ్డుకోకుండా ఉండేందుకు బౌన్సర్లను నియమించుకున్నాయి. ఒక్కో బౌన్సర్కు రోజుకు రూ.10 వేల వరకు చెల్లిస్తున్నట్లు సమాచారం. గొడవలు జరిగే అవకాశం ఉన్న ప్రాంతాల్లో ముందస్తు జాగ్రత్తలు చేపట్టారు.
డెలివరీ పార్ట్నర్లకు ఎవరైనా ఇబ్బంది కలిగిస్తే పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయాలని కంపెనీలు సూచిస్తున్నాయి. స్విగ్గీ యాజమాన్యం ఈ విషయంపై హైదరాబాద్ పోలీస్ కమిషనర్కు లేఖ రాసింది. తమ సేవలకు ఆటంకం కలగకుండా భద్రత కల్పించాలని వారు కోరారు. ముఖ్యంగా డెలివరీ ఏజెంట్ల రక్షణపై కంపెనీలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
రూ 20 నుంచి రూ 150 వరకు ఆఫర్
సాధారణ రోజుల్లో గిగ్ వర్కర్లకు ఇచ్చే పేమెంట్ చాలా తక్కువగా ఉంటోందని ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. ఎంత దూరం ప్రయాణించినా ఒక్కో ఆర్డర్పై కేవలం రూ.20 లోపు మాత్రమే ఇస్తున్నారని కార్మికులు వాపోతున్నారు. కనీస మొత్తం రూ.8 నుంచి గరిష్టంగా రూ.20 వరకు మాత్రమే అందుతోందని వారు చెబుతున్నారు. ఈ కారణంగానే తమ కుటుంబ పోషణ కష్టమవుతోందని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ప్రస్తుతం సమ్మె జరుగుతుండటంతో కంపెనీలు భారీ ఆఫర్లు ప్రకటించాయి. ఒక్కో ఆర్డర్కు రూ.120 నుంచి రూ.150 వరకు చెల్లిస్తామని ఆశ చూపిస్తున్నాయి. అయితే కేవలం డిమాండ్ ఉన్న సమయంలోనే ఇలాంటి ఆఫర్లు ఇస్తున్నారని కార్మికులు విమర్శిస్తున్నారు. శాశ్వత పరిష్కారం చూపే వరకు వెనక్కి తగ్గేది లేదని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
పది నిమిషాల డెలివరీపై అభ్యంతరాలు
డెలివరీ కంపెనీలు విధిస్తున్న నిబంధనలు తమ ప్రాణాల మీదకు తెస్తున్నాయని గిగ్ వర్కర్లు అంటున్నారు. పది నిమిషాల్లో డెలివరీ చేయాలనే నిబంధన వల్ల రోడ్డు ప్రమాదాలు జరుగుతున్నాయని వారు ఆందోళన చెందుతున్నారు. దీనివల్ల ట్రాఫిక్ నిబంధనలు ఉల్లంఘించాల్సి వస్తోందని వారు చెబుతున్నారు. అంతేకాక అనవసరమైన జరిమానాలు విధిస్తున్నారని వారు ఆరోపిస్తున్నారు.
పని ఒత్తిడి పెరగడం వల్ల మానసిక ప్రశాంతత కరువవుతోందని కార్మికులు పేర్కొంటున్నారు. ఇన్సెంటివ్స్ సరిగా ఇవ్వకపోవడం మరియు చిన్న కారణాలకే ఐడీలు బ్లాక్ చేయడం వంటి చర్యలను వారు ఖండిస్తున్నారు. ఈ సమస్యలపై కేంద్ర ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవాలని వారు డిమాండ్ చేస్తున్నారు. గిగ్ వర్కర్ల సంక్షేమం కోసం స్పష్టమైన గైడ్లైన్స్ రూపొందించాలని వారు కోరుతున్నారు.
సెలబ్రిటీల ప్రచారాలపై కార్మికుల ఆగ్రహం
సమ్మెను విరమించాలని కోరుతూ కంపెనీలు సినీ ప్రముఖులతో వీడియోలు చేయించడం చర్చనీయాంశమైంది. అమితాబ్ బచ్చన్, తమన్నా వంటి స్టార్లతో కంపెనీలు ప్రకటనలు ఇప్పించాయి. వీరికి కోట్లాది రూపాయల రెమ్యూనరేషన్ ఇచ్చే బదులు.. ఆ డబ్బును తమకు ఇస్తే బాగుంటుందని కార్మికులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. సెలబ్రిటీల ద్వారా ఒత్తిడి తేవడం సరైంది కాదని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 1.75 లక్షల మంది గిగ్ వర్కర్లు ఈ పోరాటంలో భాగస్వాములయ్యారు. గత నెలలో చేసిన సమ్మెకు స్పందన రాకపోవడంతోనే మళ్లీ రోడ్డెక్కినట్లు వారు వెల్లడించారు. ప్రభుత్వం స్పందించి యాజమాన్యాలతో చర్చలు జరపాలని వారు విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు. తమ న్యాయమైన కోర్కెలు తీరే వరకు పోరాటం కొనసాగుతుందని హెచ్చరిస్తున్నారు.
భవిష్యత్తులో గిగ్ ఎకానమీ మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉన్న నేపథ్యంలో ఈ సమస్యల పరిష్కారం కీలకం కానుంది. ప్రభుత్వం మరియు కంపెనీలు సానుకూలంగా స్పందిస్తేనే ఈ సంక్షోభం తొలగిపోయే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల అటు కార్మికులకు భద్రత, ఇటు వినియోగదారులకు నాణ్యమైన సేవలు అందే వీలుంటుంది.
హైదరాబాద్లో గిగ్ వర్కర్ల సమ్మె కారణంగా ప్రస్తుతం ఫుడ్ మరియు నిత్యావసరాల డెలివరీ సేవలు గణనీయంగా ప్రభావితమయ్యాయి. నగరంలో నెలకొన్న తాజా పరిస్థితుల వివరాలు ఇవే:
1. డెలివరీ సేవలకు అంతరాయం: స్విగ్గీ (Swiggy), జొమాటో (Zomato), బ్లింకిట్ (Blinkit), జెప్టో (Zepto) వంటి ప్లాట్ఫామ్లలో పనిచేసే వేలాది మంది డెలివరీ పార్ట్నర్లు సమ్మెలో పాల్గొంటున్నారు. దీనివల్ల నగరంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో ఆర్డర్లు తీసుకోవడం నిలిచిపోయింది. యాప్స్లో “సర్వీస్ అందుబాటులో లేదు” లేదా “అధిక డిమాండ్” అనే సందేశాలు కనిపిస్తున్నాయి.
WhatsApp Channel
2. రెస్టారెంట్ల వద్ద ఉద్రిక్తత – బౌన్సర్ల పహారా: ఆర్డర్లు డెలివరీ చేసే విషయంలో నిరసనకారులు, రెస్టారెంట్ సిబ్బంది మధ్య ఘర్షణలు చోటుచేసుకోకుండా కొన్ని ప్రముఖ రెస్టారెంట్లు బౌన్సర్లను నియమించుకున్నాయి. ముఖ్యంగా బిర్యానీ పాయింట్లు, రద్దీగా ఉండే రెస్టారెంట్ల వద్ద పోలీసు నిఘా కూడా పెరిగింది.
3. భారీ ఆఫర్లు – బ్రేకింగ్ చార్జీలు: సమ్మెను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి మరియు సేవలను పునరుద్ధరించడానికి కంపెనీలు ఒక్కో ఆర్డర్పై రూ. 120 నుండి రూ. 150 వరకు ఇస్తామని ఆఫర్ చేస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, మెజారిటీ వర్కర్లు తమ డిమాండ్ల సాధన కోసమే మొగ్గు చూపుతున్నారు.
4. న్యూ ఇయర్ వేడుకలపై ప్రభావం: కొత్త సంవత్సరం వేడుకల సమయంలో ఫుడ్ ఆర్డర్లు అత్యధికంగా ఉంటాయి. ఈ కీలక సమయంలోనే సమ్మె జరగడంతో అటు వ్యాపారులకు, ఇటు సామాన్య ప్రజలకు ఇబ్బందులు తప్పడం లేదు. జనం హోటళ్లకు నేరుగా వెళ్లాల్సి రావడం లేదా ఆర్డర్ల కోసం గంటల తరబడి వేచి చూడాల్సి వస్తోంది.
5. పోలీస్ బందోబస్తు: డెలివరీ చేసే వారికి రక్షణ కల్పించాలని కంపెనీలు కోరడంతో, హైదరాబాద్ పోలీస్ కమిషనర్ కార్యాలయం నుంచి ఆదేశాలు వెళ్లాయి. నగరంలోని ప్రధాన కూడళ్లలో పోలీసులు పరిస్థితిని సమీక్షిస్తున్నారు.
మొత్తానికి, హైదరాబాద్లో గిగ్ వర్కర్ల నిరసన సెగలు గట్టిగానే తగులుతున్నాయి. ప్రభుత్వం లేదా కంపెనీలు సానుకూలంగా స్పందిస్తే తప్ప పరిస్థితి చక్కబడేలా కనిపించడం లేదు.
నేపథ్యం మరియు అమలు స్థాయి
ప్రస్తుతం దేశంలో గిగ్ ఎకానమీ వేగంగా వృద్ధి చెందుతోంది. లక్షలాది మంది యువత డెలివరీ రంగంలో ఉపాధి పొందుతున్నారు. అయితే వీరికి సామాజిక భద్రత కల్పించే చట్టాలు ఇంకా పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి రాలేదు. కంపెనీలు తమ లాభాల కోసం వర్కర్లపై ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయనే విమర్శలు ఎప్పటి నుంచో ఉన్నాయి.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇప్పటికే గిగ్ వర్కర్ల కోసం ప్రత్యేక పాలసీని తీసుకువస్తామని ప్రకటించింది. ఈ సమ్మె నేపథ్యంలో ఆ ప్రక్రియ మరింత వేగవంతం అయ్యే అవకాశం ఉంది. ఇతర రాష్ట్రాల్లో కూడా గిగ్ వర్కర్ల సంక్షేమంపై చర్చలు మొదలయ్యాయి. కంపెనీలు కూడా తమ బిజినెస్ మోడల్ను కార్మిక హితంగా మార్చుకోవాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.
ప్రజలపై దీని ప్రభావం నేరుగా కనిపిస్తోంది. పండుగ రోజుల్లో ఫుడ్ డెలివరీ సేవలు నిలిచిపోవడం వల్ల ఆర్డర్లు ఇచ్చే వారికి తీవ్ర అసౌకర్యం కలిగింది. అయితే కార్మికుల కష్టాలను కూడా ప్రజలు అర్థం చేసుకోవాలని నిరసనకారులు కోరుతున్నారు. ఈ సమ్మె ఫలితం భవిష్యత్తులో గిగ్ వర్కర్ల వేతనాల్లో మార్పు తెచ్చే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
Links. https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2200767®=3&lang=1https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2200767®=3&lang=1