పీఎం స్వానిధి హైదరాబాద్ స్ట్రీట్ వెండర్ల విజయం క్రెడిట్ కార్డుల అండ ,చిన్న వ్యాపారమే పెద్ద బలం దేశ జీడీపీలో వీధి వ్యాపారుల పాత్ర
స్ట్రీట్ వెండర్స్ లేదా వీధి వ్యాపారులు అనగానే మనకు తోపుడుబండ్లు, రోడ్డు పక్కన చిన్న స్టాల్స్, తక్కువ ధరలకు వస్తువులు విక్రయించే దృశ్యాలు కళ్ళ ముందు మెదులుతాయి. నిజానికి, వీరు చేసేది ‘చిన్న వ్యాపారం’లా కనిపించినా, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు వీరు అందిస్తున్న బలం అపారం. దేశ స్థూల జాతీయోత్పత్తి (GDP)ని నిర్ణయించే అసంఘటిత రంగంలో వీరు కీలక పాత్ర పోషిస్తారు. లక్షలాది మందికి స్వయం ఉపాధి కల్పించడమే కాకుండా, రోజువారీ అవసరాలను అతి తక్కువ ధరలకు ప్రజలకు చేరువ చేస్తారు. అయితే, వ్యవస్థలో ఇంతటి ప్రాధాన్యత ఉన్నప్పటికీ, వీరు తరచుగా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు, సంప్రదాయ రుణాలకు దూరంగానే ఉండిపోతారు. ఈ కారణంగా, ఏదైనా ఆర్థిక సంక్షోభం ఎదురైనప్పుడు, వీరు తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతారు. కరోనా మహమ్మారి ప్రపంచాన్ని చుట్టుముట్టినప్పుడు, వీధి వ్యాపారుల జీవితాలు తలకిందులయ్యాయి. కఠినమైన లాక్డౌన్ల కారణంగా వారి వ్యాపారాలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి. నెలల తరబడి ఆదాయం లేకపోవడంతో కుటుంబ పోషణ భారమైంది. చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేక, పిల్లలకు తిండి పెట్టడానికి కూడా ఇబ్బందులు పడ్డారు. ఇది కేవలం ఆర్థిక సమస్య మాత్రమే కాదు, సామాజిక భద్రత లేని ఒక పెద్ద సంక్షోభం. అత్యవసర సమయంలో కుటుంబాన్ని పోషించుకోలేని నిస్సహాయత, తిరిగి వ్యాపారం ప్రారంభించడానికి పెట్టుబడి లేకపోవడం వారిని నరకయాతన అనుభవించేలా చేసింది. దాంతో, సాధారణ రోజుల్లో రోజువారీ అవసరాలను తీర్చే ఈ చిన్న వ్యాపారులు తమ సొంత అవసరాలకే ఇతరులపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
కరోనా కష్టాలు రుణాల నిరాకరణ పరిష్కార దిశగా పీఎం స్వానిధి
కరోనా పరిస్థితులు సద్దుమణిగి, వ్యాపారాలు తిరిగి ప్రారంభించే సమయం వచ్చినప్పుడు, వీధి వ్యాపారులు మరో పెద్ద సవాలును ఎదుర్కొన్నారు. అదే ‘రుణ సంక్షోభం’. సంప్రదాయ బ్యాంకులు లేదా ఆర్థిక సంస్థలు వీరికి రుణాలు ఇవ్వడానికి ముందుకు రాలేదు. వీరికి ఎలాంటి ఆస్తులు కుదువ పెట్టడానికి లేకపోవడం, వారి వ్యాపారాలకు అధికారిక డాక్యుమెంటేషన్ లేకపోవడం ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచాయి. మరోవైపు, ప్రైవేటు వడ్డీ వ్యాపారులు సైతం అనిశ్చితి భయంతో అప్పులివ్వడానికి భయపడ్డారు. ఒకవేళ ఇచ్చినా, అధిక వడ్డీలు వారిపై మరింత భారాన్ని మోపాయి. అందువల్ల, స్వయం ఉపాధిని తిరిగి ప్రారంభించాలనుకున్న వారికి, ఈ రుణ లభ్యత లేకపోవడం పెద్ద అడ్డంకిగా మారింది.
ఈ సంక్లిష్ట సమయంలోనే కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక చారిత్రక నిర్ణయం తీసుకుంది. అదే ‘ప్రధానమంత్రి స్ట్రీట్ వెండర్స్ ఆత్మనిర్భర్ నిధి’ (పీఎం స్వానిధి) పథకం. ఈ పథకం ముఖ్య ఉద్దేశం ఒక్కటే: వీధి వ్యాపారులకు ఎటువంటి ఆస్తిని (కొల్లేటరల్) కుదువ పెట్టకుండా, కేవలం వారి ఆధార్, ఐడీ కార్డుల ఆధారంగా పని చేసే మూలధనాన్ని (వర్కింగ్ క్యాపిటల్) రుణంగా అందించడం. బ్యాంకర్లు ఈ రుణాలను సులభంగా అందించాలని కేంద్రం స్పష్టమైన ఆదేశాలు జారీ చేసింది. దీనితో పాటు, స్ట్రీట్ వెండర్లను గుర్తించడం, వారికి బ్యాంకు రుణాలు అందజేయడం వంటి కీలక బాధ్యతలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు అప్పగించారు. ఈ నిర్ణయం వీధి వ్యాపారుల జీవితాల్లో ఆశాదీపాన్ని వెలిగించింది.
తెలంగాణ కృషి అభినందనీయం జాతీయ స్థాయిలో నాలుగో స్థానం
పీఎం స్వానిధి పథకం అమలులో తెలంగాణ రాష్ట్రం అద్భుతమైన కృషిని కనబరిచింది. రాష్ట్రంలో ఈ పథకం అమలు బాధ్యతలను మున్సిపల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ అండ్ అర్బన్ డెవలప్మెంట్ విభాగం క్రింద పనిచేసే మెప్మా (Mission for Elimination of Poverty in Municipal Areas – పట్టణ ప్రాంతాలలో పేదరిక నిర్మూలన మిషన్) సమర్థవంతంగా నిర్వహించింది. మెప్మా అధికారులు రాష్ట్రంలోని మున్సిపాలిటీలు, కార్పొరేషన్లు, జీహెచ్ఎంసీ పరిధిలో సుమారు 6 లక్షల మంది స్ట్రీట్ వెండర్లను గుర్తించారు. మొత్తానికి, ఈ విస్తృత గుర్తింపు ప్రక్రియ ద్వారా పథకాన్ని అర్హులకు చేరువ చేయడంలో రాష్ట్రం విజయం సాధించింది.
గణాంకాల ప్రకారం, ఇప్పటివరకు గుర్తించిన 6 లక్షల మంది వీధి వ్యాపారులలో, 4.28 లక్షల మందికి బ్యాంకు రుణాలు అందజేయడం జరిగింది. ఈ రుణాల మొత్తం విలువ రూ.1,258 కోట్లుగా ఉంది. కేవలం రుణాల మంజూరులోనే కాకుండా, లబ్ధిదారుల సంఖ్య, రుణాల మొత్తం విషయంలో తెలంగాణ రాష్ట్రం జాతీయ స్థాయిలో నాలుగో స్థానాన్ని దక్కించుకుంది. ఈ గణనీయమైన విజయం రాష్ట్ర ప్రభుత్వ చిత్తశుద్ధిని, పథకం అమలులో ఉన్న కచ్చితత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. అంతేకాక, ఈ రుణాలు అందివ్వడం ద్వారా, కరోనా సంక్షోభం నుండి కోలుకోవడానికి ఈ చిన్న వ్యాపారాలకు ఆర్థిక భరోసా లభించింది. ప్రభుత్వం గుర్తించిన వారికి బ్యాంకర్లు ఎలాంటి ఆస్తిని కుదవ పెట్టుకోకుండానే లోన్లు ఇవ్వాలని షరతు పెట్టారు.
రుణ శ్రేణులు మరియు వడ్డీ రాయితీ ఆర్థిక క్రమశిక్షణకు ప్రోత్సాహం
పీఎం స్వానిధి పథకం కేవలం ఒకసారి రుణం ఇవ్వడం కాకుండా, క్రమబద్ధంగా చెల్లింపులు చేసే వీధి వ్యాపారులకు అదనపు ప్రోత్సాహకాలు అందించే విధంగా రూపొందించబడింది. ఈ పథకం 2020-21లో ప్రారంభమైంది మరియు రుణాలను మూడు దశల్లో అందిస్తున్నారు అవి మొదటి విడత రూ.10 వేలు, రెండో విడత రూ.25 వేలు, మూడో విడత రూ.50 వేలు. ప్రభుత్వం గుర్తించిన వారికి బ్యాంకర్లు ఎలాంటి పూచీకత్తు (Collateral) లేకుండా ఈ రుణాలను అందించాలి అనేది ముఖ్యమైన షరతు. రుణాలు తీసుకున్న వారిలో 1.30 లక్షల మంది మొదటి విడత లోన్లు సక్రమంగా చెల్లించి, రెండో విడతలో రూ.25 వేల చొప్పున లోన్లు తీసుకున్నారు. ఈ ఆర్థిక క్రమశిక్షణ వారి వ్యాపార పురోగతికి తొలి మెట్టు. అదేవిధంగా, మొదటి రెండు స్థాయిలలో లోన్లు తీసుకుని, సక్రమంగా చెల్లించిన 76,900 మంది వీధి వ్యాపారులు మూడో విడతలో రూ.50 వేల చొప్పున పెద్ద మొత్తంలో రుణాలు తీసుకున్నారు.
ఈ పథకంలో అత్యంత ఆకర్షణీయమైన అంశం ‘వడ్డీ రాయితీ’ (Interest Subsidy). వీధి వ్యాపారులు తమ రుణ వాయిదాలను గడువులోగా చెల్లించినట్లయితే, కేంద్ర ప్రభుత్వం 7 శాతం వడ్డీ రాయితీని ప్రకటించింది. దీనివల్ల, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా రెండు లక్షలకు పైగా వీధి వ్యాపారులు గడువులోగా తమ బకాయిలు చెల్లించి, ఏకంగా రూ.34.29 కోట్ల వడ్డీ రాయితీని పొందారు. ఈ రాయితీ మొత్తం వారి ఆర్థిక భారాన్ని గణనీయంగా తగ్గించింది. ఈ కారణంగా, వీధి వ్యాపారులలో రుణాలు సక్రమంగా చెల్లించాలనే ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, బాధ్యత పెరిగాయి.
డిజిటల్ విప్లవం క్యాష్ ఇన్సెంటివ్లు మరియు క్రెడిట్ కార్డులు
పీఎం స్వానిధి పథకం కేవలం రుణాలను అందించడంతో ఆగిపోలేదు. చిన్న వ్యాపారాలను ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థతో అనుసంధానం చేయడానికి, ముఖ్యంగా డిజిటల్ చెల్లింపుల దిశగా ప్రోత్సహించడానికి విప్లవాత్మక చర్యలు తీసుకుంది. డిజిటల్ పేమెంట్స్ను ప్రోత్సహించడానికి, స్ట్రీట్ వెండర్లకు క్యూఆర్ కోడ్తో కూడిన స్కానర్లను ప్రభుత్వం ఉచితంగా అందిస్తోంది. ఇది వారి వ్యాపార లావాదేవీలను సులభతరం చేసింది.
WhatsApp Channel
ఇందులో మరో ముఖ్యమైన ప్రోత్సాహకం ‘క్యాష్ ఇన్సెంటివ్’. ఒక వీధి వ్యాపారి నెలకు 200 డిజిటల్ చెల్లింపులు జరిపినట్లయితే, వారికి ప్రభుత్వమే రూ.100 క్యాష్ ఇన్సెంటివ్ను అందిస్తుంది. ఈ ఇన్సెంటివ్ నేరుగా మధ్యవర్తుల ప్రమేయం లేకుండా వీధి వ్యాపారుల బ్యాంకు ఖాతాలో జమ అవుతుంది. తద్వారా, డిజిటల్ లావాదేవీలకు ప్రోత్సాహం లభించింది. ఇలా రాష్ట్రంలో డిజిటల్ పేమెంట్స్ ఆధారంగా ఇప్పటివరకు రూ.24.88 కోట్ల రాయితీ పొందారు. క్యాష్ ఇన్సెంటివ్ల విషయంలో కూడా తెలంగాణ రాష్ట్రం జాతీయ స్థాయిలో నాలుగో స్థానంలో నిలిచింది. ఈ గణాంకాలు రాష్ట్రంలో డిజిటల్ లావాదేవీల వినియోగం పెరిగిందనే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
సిబిల్ స్కోరుకు అందని క్రెడిట్ కార్డు స్ట్రీట్ వెండర్ల కొత్త గుర్తింపు
సాధారణంగా, క్రెడిట్ కార్డు పొందాలంటే మంచి ఉద్యోగం, స్థిరమైన వ్యాపారం, అంతకంటే ముఖ్యంగా మెరుగైన ‘సిబిల్ స్కోర్’ తప్పనిసరి. అయితే, పీఎం స్వానిధి పథకం ఈ నిబంధనలను పక్కన పెట్టి, వీధి వ్యాపారులకు సైతం క్రెడిట్ కార్డులు అందించడానికి మార్గం సుగమం చేసింది. ఇది వారి ఆర్థిక ప్రయాణంలో ఒక పెద్ద మైలురాయి. మరోవైపు, సిబిల్ స్కోరు ఆధారంగా కాకుండా, వారు తీసుకున్న రుణాలను సక్రమంగా తిరిగి చెల్లించిన చరిత్రను ఆధారంగా చేసుకుని ఈ నిర్ణయం తీసుకోవడం విశేషం.
పీఎం స్వానిధి పథకంలో భాగంగా, తొలి మరియు రెండో విడత లోన్లు తీసుకొని సక్రమంగా అప్పు చెల్లించిన 1.30 లక్షల మంది స్ట్రీట్ వెండర్లకు త్వరలో క్రెడిట్ కార్డులు అందించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల ఆదేశించింది. ఈ ఆదేశాల మేరకు, మెప్మా ఆఫీసర్లు క్రెడిట్ కార్డులు అందుకోవడానికి అర్హత ఉన్న వీధి వ్యాపారుల డేటాను సిద్ధం చేస్తున్నారు. ఈ క్రెడిట్ కార్డులు వీరికి ఆర్థిక భద్రతను, మరింత విశ్వసనీయతను కల్పిస్తాయి. ఫలితంగా, వారి బ్యాంకింగ్ చరిత్ర మెరుగుపడి, భవిష్యత్తులో పెద్ద మొత్తంలో రుణాలు పొందేందుకు అవకాశం లభిస్తుంది.
ముగింపు ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్యం స్థానిక అభివృద్ధి పదం
పీఎం స్వానిధి పథకం కేవలం ఒక రుణ పంపిణీ కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు, ఇది దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అట్టడుగున ఉన్న వర్గానికి ‘ఆత్మవిశ్వాసం’ అందించే మహత్తర కార్యక్రమం. కరోనా సంక్షోభం సమయంలో ఉపాధి కోల్పోయి, అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయే ప్రమాదం ఉన్న లక్షలాది మంది వీధి వ్యాపారులను ఈ పథకం ఆదుకుంది. ముఖ్యంగా, తెలంగాణ రాష్ట్రంలో రూ.1,258 కోట్ల రుణాలను అందించడం, 4.28 లక్షల మందికి ఆర్థిక చేయూతనివ్వడం, జాతీయ స్థాయిలో నాలుగో స్థానం సాధించడం ఒక గొప్ప విజయం. చివరగా, ఈ పథకం ద్వారా రుణాలు సక్రమంగా చెల్లించడం, వడ్డీ రాయితీ పొందడం, డిజిటల్ లావాదేవీలకు అలవాటు పడటం వంటి చర్యల ద్వారా వీధి వ్యాపారులు ఆర్థికంగా క్రమశిక్షణను అలవర్చుకున్నారు. భవిష్యత్తులో క్రెడిట్ కార్డులు పొందడం ద్వారా వారు మరింత గౌరవప్రదమైన జీవితాన్ని గడపడానికి, తమ వ్యాపారాలను మరింత విస్తరించడానికి అవకాశం లభిస్తుంది. ఈ చిన్న వ్యాపారుల విజయం ‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’ లక్ష్యానికి, స్థానిక ఆర్థికాభివృద్ధికి నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.
ఎక్సటర్నల్ లింక్స్
- పీఎం స్వానిధి పథకం అధికారిక పోర్టల్: https://www.pmsvanidhi.mohua.gov.in/
- భారత ప్రభుత్వ గృహనిర్మాణం, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA): https://mohua.gov.in/
- తెలంగాణ మెప్మా (MEPMA) గురించి వివరాలు: https://mepma.telangana.gov.in/