సర్పంచ్ పీఠం కోసం తెలంగాణ పల్లెల్లో కోట్ల కుమ్మలాట మరియు మారుతున్న ప్రజాస్వామ్య విలువలు
ప్రస్తుతం తెలంగాణ పల్లెల్లో జరుగుతున్న సర్పంచ్ ఎన్నికలు కేవలం నాయకత్వ మార్పు కోసమే కాదు ఇవి గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో వస్తున్న ప్రమాదకరమైన మార్పులకు నిదర్శనం. ప్రజాస్వామ్య పునాది అయిన పంచాయతీ వ్యవస్థ ఇప్పుడు ఒక కార్పొరేట్ తరహా పెట్టుబడి వ్యాపారంగా మారుతున్న తీరు ఆందోళనకరం. ఈ ఎన్నికల్లో కనిపిస్తున్న విపరీతమైన ధన ప్రవాహం, ఆస్తుల తాకట్టు మరియు “గెలిచి తీరాలి” అనే పంతం చూస్తుంటే, భవిష్యత్తులో సామాన్యుడు రాజకీయాల్లోకి అడుగుపెట్టే అవకాశం పూర్తిగా కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఇది కేవలం ఎన్నికల ఖర్చు విషయం మాత్రమే కాదు, రాబోయే ఐదేళ్ల గ్రామ పాలన దిశను నిర్దేశించే కీలక పరిణామం.
తెలంగాణ పల్లెల్లో మారిన ఎన్నికల ముఖచిత్రం
గతంలో గ్రామాల్లో సర్పంచ్ ఎన్నికలు అంటే ఒక సేవా దృక్పథంతో కూడిన బాధ్యతగా ఉండేవి. ప్రజల మధ్య సత్సంబంధాలు కలిగిన వ్యక్తులు, పెద్దమనుషులు ఏకగ్రీవంగానో లేదా స్వల్ప ఖర్చుతోనో ఎన్నికయ్యేవారు. అయితే నేడు పరిస్థితి పూర్తిగా తలకిందులైంది. సర్పంచ్ గిరీ అనేది ఒక ప్రెస్టీజ్ ఇష్యూగా మాత్రమే కాకుండా, లాభసాటి వ్యాపార మార్గంగా మారింది. ముఖ్యంగా షెడ్యూల్ విడుదలైన నాటి నుంచే గ్రామాల్లో రాజకీయ వేడి రాజుకుంది. ప్రచారం, దావత్లు, ఓటర్లకు పంపకాలు అన్నీ కలిపి ఒక్కో అభ్యర్థి ఖర్చు తడిసి మోపెడవుతోంది.
మోస్తరు గ్రామాల్లోనే ఖర్చు రూ. 20 లక్షల నుంచి 50 లక్షల వరకు చేస్తుంటే, ఆదాయ వనరులు ఎక్కువగా ఉన్న మేజర్ పంచాయతీల్లో ఈ మొత్తం కోటి రూపాయలు దాటుతోంది. ఈ విపరీతమైన ఖర్చు వెనుక ఉన్న ప్రధాన కారణం పదవిపై ఉన్న మోజు మాత్రమే కాదు, ఆ పదవి ద్వారా భవిష్యత్తులో వచ్చే ఆదాయ మార్గాలపై ఉన్న ఆశ. అందువల్ల అభ్యర్థులు తమ సర్వశక్తులూ ఒడ్డి పోరాడుతున్నారు.
ఆస్తుల తాకట్టు మరియు అప్పుల ఊబిలో అభ్యర్థులు
ఎన్నికల ఖర్చు విపరీతంగా పెరిగిపోవడంతో చాలామంది అభ్యర్థులు నిధుల సమీకరణ కోసం నానా తంటాలు పడుతున్నారు. చేతిలో తగినంత లిక్విడ్ క్యాష్ లేకపోవడంతో తమ స్థిరాస్తులను కదిలిస్తున్నారు. వ్యవసాయ భూములు, ఇళ్లు, ప్లాట్లు వంటివి తనఖా పెట్టి రుణాలు తీసుకుంటున్నారు. అంతేకాక నగదు అత్యవసరం కావడంతో మార్కెట్ రేటు కంటే తక్కువకే ఆస్తులను అగ్రిమెంట్ సేల్ చేసుకుంటున్న సందర్భాలు కోకొల్లలు.
కుటుంబంలోని ఆడవారి మెడలో పుస్తెల తాడును, బీరువాల్లోని బంగారాన్ని సైతం కుదువ పెడుతున్న దయనీయ పరిస్థితులు అనేక గ్రామాల్లో కనిపిస్తున్నాయి. “పదవి వస్తే అన్నీ తిరిగి వస్తాయి, లేకపోతే అన్నీ పోతాయి” అనే తెగింపుతో కుటుంబ సభ్యులను ఒప్పించి మరీ ఈ రిస్క్ చేస్తున్నారు. బ్యాంకు రుణాలు ఆలస్యం అవుతుండటంతో, ప్రైవేటు వడ్డీ వ్యాపారులను ఆశ్రయిస్తున్నారు. దీన్ని ఆసరాగా చేసుకున్న వడ్డీ వ్యాపారులు నూటికి రూ. 3 నుంచి రూ. 10 వరకు అధిక వడ్డీలు వసూలు చేస్తూ అభ్యర్థులను మరింత అప్పుల ఊబిలోకి నెడుతున్నారు.
రియల్ ఎస్టేట్ మరియు పారిశ్రామిక గ్రామాల ప్రభావం
హైదరాబాద్ మహానగరంతో పాటు రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రధాన నగరాలు, పట్టణాల చుట్టూ ఉన్న గ్రామాల రూపురేఖలు మారుతున్నాయి. అవుటర్ రింగ్ రోడ్డు (ORR) మరియు కొత్త హైవేల నిర్మాణం కారణంగా వ్యవసాయ భూములన్నీ వెంచర్లుగా మారుతున్నాయి. ఈ క్రమంలో రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారం జోరుగా సాగుతున్న గ్రామాల్లో సర్పంచ్ పదవికి ఫుల్ డిమాండ్ ఏర్పడింది. లే అవుట్ పర్మిషన్లు, భవన నిర్మాణ అనుమతులు, ఎన్వోసీ (NOC)ల జారీ ద్వారా సర్పంచ్లకు భారీగా ఆదాయం సమకూరుతుంది.
ఉదాహరణకు రంగారెడ్డి జిల్లాలోని హైవే ఆనుకుని ఉన్న ఒక గ్రామంలో, గెలిచిన తర్వాత వచ్చే ఆదాయం పెట్టిన పెట్టుబడికి నాలుగైదు రెట్లు ఉంటుందనే ధీమాతో అభ్యర్థులు రూ. 70 లక్షల వరకు ఖర్చు చేయడానికి వెనకాడటం లేదు. గ్రానైట్ క్వారీలు, క్రషర్లు, సిమెంట్ ఫ్యాక్టరీలు ఉన్న గ్రామాల్లోనూ ఇదే పరిస్థితి నెలకొంది. అక్కడ గెలిచే వారికి పరిశ్రమల నుంచి నెలవారీ మామూళ్లు, స్క్రాప్ కాంట్రాక్టులు, లేబర్ సప్లై వంటి కాంట్రాక్టుల రూపంలో ఏటా కోట్లాది రూపాయల ఆదాయం ఉంటుంది.
ఖర్చు వెనుక ఉన్న పెట్టుబడి ఆలోచన
రాజకీయ పరిశీలకుల విశ్లేషణ ప్రకారం, ఈ గ్రామాలకు ఉన్న ఆర్థిక వనరులే ఈ విపరీతమైన పోటీకి ప్రధాన కారణం. గతంలో సర్పంచ్ ఎన్నికల ఖర్చు మహా అయితే రూ. 5 లక్షల నుంచి రూ. 10 లక్షలలోపు ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు సాధారణ గ్రామాల్లోనే దానికి మూడు నాలుగు రెట్లు ఖర్చు చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా రిజర్వేషన్ పంచాయతీలతో పోలిస్తే జనరల్ స్థానాల్లో పోటీ మరింత తీవ్రంగా ఉంది. వార్డు మెంబర్ పదవికి పోటీ చేస్తున్న వారు సైతం రూ. 3 లక్షల నుంచి రూ. 5 లక్షలు ఖర్చు చేయడానికి సిద్ధపడుతున్నారు.
ఒక అభ్యర్థి సర్పంచ్ పదవి కోసం కోటి రూపాయలు ఖర్చు చేస్తున్నారంటే, రాబోయే ఐదేళ్లలో గ్రామాభివృద్ధి పనుల కంటే, తాను పెట్టిన ఆ పెట్టుబడిని కనీసం ఐదు రెట్లు వెనక్కి తీసుకోవడంపైనే వారి దృష్టి కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. ఈ ధోరణి గ్రామాభివృద్ధిని పూర్తిగా వెనక్కి నెట్టివేసే ప్రమాదం ఉంది. ప్రజాస్వామ్యంలో సేవ చేయాల్సిన పదవిని ఇలా వ్యాపార వస్తువుగా మార్చడం వల్ల, నిజాయితీ కలిగిన నాయకులు రాజకీయాలకు దూరమయ్యే పరిస్థితి దాపురిస్తోంది.
WhatsApp Channel
ఓటర్లను ప్రలోభపెట్టే కొత్త ఎత్తుగడలు
షెడ్యూల్ విడుదలైన వెంటనే గ్రామాల్లో దావత్లు మొదలయ్యాయి. ఓటర్లను ఆకట్టుకునేందుకు మందు, విందులతో భారీ ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు. గతంలో ఒక్కో ఓటుకు రూ. 500 పంచితే సరిపోయేది, కానీ ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో రూ. 2 వేల నుంచి రూ. 3 వేల వరకు పంచాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడిందని అభ్యర్థులు వాపోతున్నారు. పోలింగ్ ముందురోజు పంపిణీ కోసం భారీ ఎత్తున నగదు సిద్ధం చేసుకుంటున్నారు.
వలస కూలీలు ఎక్కువగా ఉన్న పారిశ్రామిక ప్రాంతాల్లో వారి ఓట్లే కీలకం కావడంతో, వారిని మచ్చిక చేసుకునేందుకు ప్రత్యేక తాయిలాలు ప్రకటిస్తున్నారు. ఏదేమైనా గెలవాలనే పంతం, ప్రత్యర్థుల కంటే ఎక్కువ ఖర్చు చేయాలనే పోటీ తత్వం గ్రామాల్లోని ప్రశాంత వాతావరణాన్ని దెబ్బతీస్తోంది.
ఎన్నికల సంఘం నిబంధనలు మరియు క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలు
వాస్తవానికి రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం నిబంధనల ప్రకారం 5 వేల లోపు జనాభా ఉన్న గ్రామాల్లో సర్పంచ్ అభ్యర్థి ఖర్చు రూ. 1.50 లక్షలు, 5 వేలకు పైన జనాభా ఉంటే రూ. 2.50 లక్షలకు మించకూడదు. అయితే క్షేత్రస్థాయిలో ఈ నిబంధనలు ఎక్కడా అమలు కావడం లేదు. అధికారులు తనిఖీలు చేస్తున్నా, అనధికారిక ఖర్చును నియంత్రించడం కష్టసాధ్యంగా మారింది. కోటి రూపాయల ఖర్చు జరుగుతున్న చోట, ఎన్నికల లెక్కల్లో మాత్రం లక్షల్లోనే చూపిస్తున్నారు.
ఈ పరిణామాలన్నీ గమనిస్తే, పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థ లక్ష్యం నీరుగారిపోతోందా అనే అనుమానం కలగక మానదు. డబ్బు ఉంటేనే పదవి అనే పరిస్థితి, సామాజిక న్యాయానికి గొడ్డలి పెట్టు వంటిది. ఈ ధోరణి ఇలాగే కొనసాగితే, భవిష్యత్తులో గ్రామాలు అభివృద్ధి కేంద్రాలుగా కాకుండా, అవినీతికి అడ్డాగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
మొత్తానికి, సర్పంచ్ ఎన్నికలు ఇప్పుడు ఒక జూదంలా మారాయి. గెలిస్తే రాజు, ఓడిపోతే బికారి అనే స్థాయిలో అభ్యర్థులు రిస్క్ చేస్తున్నారు. ఈ ఎన్నికల ఫలితాలు ఎలా ఉన్నా, అప్పుల పాలైన అభ్యర్థుల కుటుంబాలు కోలుకోవడం మాత్రం కష్టమే. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ఇలాంటి అనారోగ్యకరమైన పోటీని అరికట్టాల్సిన బాధ్యత అటు ప్రభుత్వంపై, ఇటు పౌర సమాజంపై ఎంతైనా ఉంది.