సింగరేణి సోలార్ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ ప్లాంట్ కొత్త చరిత్రకు నాంది
తెలంగాణ రాష్ట్రం ఇంధన రంగంలో మరో విప్లవాత్మక అడుగు వేసింది. సంప్రదాయ బొగ్గు ఉత్పత్తికి పెట్టింది పేరైన సింగరేణి సంస్థ ఇప్పుడు పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల వినియోగంలో కొత్త పుంతలు తొక్కుతోంది. మనం గమనించినట్లయితే ఇన్నాళ్లు కేవలం విద్యుత్ ఉత్పత్తి మీదే దృష్టి సారించిన సంస్థలు ఇప్పుడు ఆ విద్యుత్తును ఎలా నిల్వ చేయాలి అనే అంశంపై తీవ్రంగా ఆలోచిస్తున్నాయి. దీనికి తాజా ఉదాహరణే మందమర్రిలో ఏర్పాటు చేసిన బ్యాటరీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్. ఇది రాష్ట్రంలోనే తొలి ప్రయోగం కావడం విశేషం.
నిజానికి సౌర విద్యుత్ అనేది పగటి పూట మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటుంది. అయితే మనకు కరెంట్ అవసరం రాత్రి వేళల్లో లేదా సూర్యుడు లేని సమయాల్లో ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ సమస్యకు ప్రధాన పరిష్కారమే ఈ బ్యాటరీ స్టోరేజ్ విధానం. సింగరేణి తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం భవిష్యత్తులో తెలంగాణ విద్యుత్ ముఖచిత్రాన్ని మార్చే అవకాశం ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో అసలు ఈ ప్రాజెక్ట్ ఎందుకు ముఖ్యమైనది అనే విషయాన్ని మనం లోతుగా పరిశీలించాలి.
మందమర్రి సోలార్ ప్లాంట్ వివరాలు మరియు ప్రత్యేకతలు
సింగరేణి కాలరీస్ కంపెనీ లిమిటెడ్ (SCCL) మందమర్రి ఏరియాలో 28 మెగావాట్ల సోలార్ పవర్ ప్లాంట్ను ఇదివరకే ఏర్పాటు చేసింది. అయితే ఇక్కడ ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్తులో కొంత భాగం వినియోగం లేక వృథాగా పోయే పరిస్థితులు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా గ్రిడ్కు డిమాండ్ లేని సమయాల్లో సోలార్ పవర్ ఉత్పత్తి అవుతుంటే దానిని ఉచితంగా గ్రిడ్కు ఇవ్వాల్సి వస్తుంది లేదా వృథా చేయాల్సి వస్తుంది. ఈ సమస్యను అధిగమించడానికే బ్యాటరీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్ (BESS) తెరపైకి వచ్చింది.
ప్రస్తుతం ఏర్పాటు చేసిన ఈ ప్లాంట్ సామర్థ్యం ఒక మెగావాట్. ఇది ఒక ప్రయోగాత్మక ప్రాజెక్ట్ (Pilot Project) మాత్రమే. సుమారు 2.73 కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో దీనిని నిర్మించారు. దీని ద్వారా ఏడాదికి సుమారు 90 లక్షల యూనిట్ల సోలార్ పవర్ను మనం సమర్థవంతంగా వినియోగించుకునే వీలు కలుగుతుంది. ఏర్పాట్లన్నీ పూర్తయ్యాయి కాబట్టి మరో రెండు మూడు రోజుల్లో ఇది జాతికి అంకితం కానుంది. ఈ ప్లాంట్ విజయవంతమైతే రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఇలాంటివి మరిన్ని వచ్చే అవకాశం ఉంది.
సోలార్ విద్యుత్ నిల్వ ఆవశ్యకత ఎందుకు పెరిగింది
సాధారణంగా మనం సోలార్ ప్లాంట్ల గురించి మాట్లాడుకున్నప్పుడు కేవలం ప్యానెల్స్, ఇన్వర్టర్ల గురించి మాత్రమే చర్చిస్తాము. కానీ సోలార్ రంగంలో ఉన్న అతి పెద్ద సవాలు “ఇంటర్మిటెన్సీ” (Intermittency). అంటే సూర్యరశ్మి ఉన్నప్పుడు మాత్రమే విద్యుత్ వస్తుంది. మబ్బులు వచ్చినా, వాన పడినా, రాత్రి అయినా ఉత్పత్తి ఆగిపోతుంది. కానీ మన ఇళ్లు, పరిశ్రమలకు 24 గంటలూ కరెంట్ కావాలి. అందువల్ల సోలార్ ప్లాంట్లు ఎంత కరెంట్ ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి అన్నది ముఖ్యం కాదు, దానిని మనం అవసరమైన సమయానికి వాడుకుంటున్నామా లేదా అన్నదే ముఖ్యం.
ఈ పరిస్థితిలో బ్యాటరీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్ ఒక వరంలా మారుతుంది. పగటి పూట ఉత్పత్తి అయ్యే మిగులు విద్యుత్తును ఈ భారీ బ్యాటరీలలో నిల్వ చేస్తారు. సాయంత్రం వేళల్లో లేదా పీక్ డిమాండ్ (Peak Demand) ఉన్నప్పుడు ఈ బ్యాటరీల నుండి విద్యుత్తును గ్రిడ్కు లేదా స్థానిక అవసరాలకు వాడుకుంటారు. సింగరేణిలో ప్రస్తుతం జరుగుతున్నది ఇదే. దీనివల్ల గ్రిడ్ మీద భారం తగ్గుతుంది మరియు ఉత్పత్తి అయిన ప్రతి యూనిట్ కరెంట్ సద్వినియోగం అవుతుంది.
సింగరేణి సంస్థకు ఆర్ధికంగా చేకూరే లాభాలు
ఏ వ్యాపారమైనా లేదా ఏ ప్రాజెక్ట్ అయినా చివరికి లాభనష్టాల బేరీజు మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. సింగరేణి సంస్థ ఈ 1 మెగావాట్ ప్లాంట్ కోసం 2.73 కోట్లు ఖర్చు చేసింది. దీని ద్వారా ఏడాదికి సంస్థకు దాదాపు 70 లక్షల రూపాయల ఆదా లభిస్తుందని అంచనా వేస్తున్నారు. అంటే కేవలం మూడున్నర లేదా నాలుగు సంవత్సరాల్లోనే పెట్టిన పెట్టుబడి వెనక్కి వచ్చేస్తుంది. సోలార్ ప్రాజెక్టుల జీవితకాలం సాధారణంగా 25 సంవత్సరాలు ఉంటుంది.
కాబట్టి మొదటి నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత వచ్చేదంతా లాభమే. అంతేకాక గ్రిడ్ నుండి అధిక రేటుకు కరెంట్ కొనాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది. సొంతగా ఉత్పత్తి చేసుకున్న విద్యుత్తును నిల్వ చేసుకుని వాడుకోవడం వల్ల “పీక్ అవర్ ఛార్జీల” బాధ తప్పుతుంది. ఆర్ధికంగా చూస్తే ఇది చాలా తెలివైన నిర్ణయం. పెద్ద ఎత్తున ప్లాంట్లు పెడితే ఈ ఖర్చు మరింత తగ్గి లాభాలు ఇంకా పెరిగే అవకాశం ఉంది.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వ చొరవ మరియు భవిష్యత్ ప్రణాళికలు
తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల వైపు మొగ్గు చూపుతోంది. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి, డిప్యూటీ సీఎం భట్టి విక్రమార్కల చొరవతో సింగరేణి ఈ దిశగా అడుగులు వేగవంతం చేసింది. కేవలం బొగ్గు తవ్వకాలకే పరిమితం కాకుండా, సింగరేణిని ఒక సంపూర్ణ ఇంధన సంస్థగా (Energy Company) మార్చే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. మందమర్రిలో జరిగిన ఈ ప్రయోగం కేవలం ఆరంభం మాత్రమే.
భవిష్యత్తులో సింగరేణి వ్యాప్తంగా సుమారు 250 మెగావాట్ల సామర్థ్యం గల బ్యాటరీ స్టోరేజ్ ప్లాంట్లను ఏర్పాటు చేయాలని యాజమాన్యం సంకల్పించింది. ఇది చాలా భారీ లక్ష్యం. అదే జరిగితే దేశంలోనే ప్రభుత్వ రంగంలో అతిపెద్ద స్టోరేజ్ కెపాసిటీ ఉన్న సంస్థగా సింగరేణి అవతరిస్తుంది. తద్వారా పర్యావరణానికి మేలు జరగడమే కాకుండా, బొగ్గు నిల్వలు తరిగిపోతున్న భవిష్యత్ కాలంలో సంస్థ మనుగడకు ఇది ఒక భరోసాగా నిలుస్తుంది.
సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మరియు గ్రిడ్ అనుసంధానం
ఈ బ్యాటరీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్ (BESS) అత్యాధునిక సాంకేతికతతో పనిచేస్తుంది. ఇందులో లిథియం-అయాన్ లేదా అంతకంటే మెరుగైన బ్యాటరీ టెక్నాలజీని వాడుతుంటారు. ఇవి చాలా తక్కువ సమయంలో ఛార్జ్ అవుతాయి మరియు డిశ్చార్జ్ అవుతాయి. మందమర్రి ప్లాంట్లోని సిస్టమ్ ఆటోమేటిక్గా పనిచేస్తుంది. సోలార్ ప్లాంట్ నుండి వచ్చే కరెంట్ ఎప్పుడు ఎక్కువైతే అప్పుడు బ్యాటరీ ఛార్జ్ అవుతుంది.
ఎప్పుడైతే సోలార్ ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుందో, వెంటనే బ్యాటరీ నుండి కరెంట్ సరఫరా మొదలవుతుంది. ఈ ప్రక్రియ అంతా మిల్లీ సెకన్ల వ్యవధిలో జరుగుతుంది. ఫలితంగా విద్యుత్ సరఫరాలో ఎలాంటి అంతరాయం ఉండదు. తెలంగాణ ట్రాన్స్కో గ్రిడ్తో దీనిని అనుసంధానం చేయడం వల్ల గ్రిడ్ ఫ్రీక్వెన్సీని కాపాడటంలో కూడా ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. సాంకేతిక పరంగా ఇది గ్రిడ్ స్థిరత్వానికి (Grid Stability) ఎంతగానో దోహదపడుతుంది.
WhatsApp Channel
పర్యావరణంపై సానుకూల ప్రభావం
మనం బొగ్గు ద్వారా విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసినప్పుడు టన్నుల కొద్దీ కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ వాతావరణంలో కలుస్తుంది. అదే సోలార్ విద్యుత్తును వాడితే కాలుష్యం ఉండదు. అయితే ఇక్కడ సమస్య ఏంటంటే, సాయంత్రం వేళల్లో సోలార్ పని చేయనప్పుడు మళ్ళీ థర్మల్ పవర్ మీద ఆధారపడాల్సి వస్తుంది. కానీ ఈ బ్యాటరీ స్టోరేజ్ వల్ల ఆ అవసరం తగ్గుతుంది. పగటి పూట దాచిన సోలార్ విద్యుత్తును రాత్రి వాడటం వల్ల థర్మల్ ప్లాంట్ల మీద ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.
ఈ కారణంగా పరోక్షంగా బొగ్గు వినియోగం తగ్గుతుంది మరియు కార్బన్ ఉద్గారాలు తగ్గుతాయి. సింగరేణి లాంటి బొగ్గు ఉత్పత్తి సంస్థే ఇలా పర్యావరణ హితమైన మార్గంలో నడవడం దేశానికే ఆదర్శం. ఏడాదికి 90 లక్షల యూనిట్ల సోలార్ పవర్ సద్వినియోగం అంటే, పర్యావరణంలోకి వెళ్లే వందల టన్నుల కాలుష్యాన్ని మనం అడ్డుకున్నట్లే లెక్క.
వినియోగదారులకు మరియు పరిశ్రమలకు ప్రయోజనం
ఈ టెక్నాలజీ కేవలం సింగరేణికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. ఇది విజయవంతమైతే రాబోయే రోజుల్లో చిన్న పరిశ్రమలు, అపార్ట్మెంట్లు, గేటెడ్ కమ్యూనిటీలు కూడా ఇలాంటి చిన్న తరహా స్టోరేజ్ సిస్టమ్స్ పెట్టుకునే అవకాశం వస్తుంది. ప్రస్తుతం డీజిల్ జనరేటర్ల మీద ఆధారపడుతున్న చాలా మందికి ఇది ఒక గొప్ప ప్రత్యామ్నాయం అవుతుంది. డీజిల్ ఖర్చుతో పోలిస్తే సోలార్ ప్లస్ బ్యాటరీ ఖర్చు చాలా తక్కువ.
మరోవైపు గ్రిడ్ మీద భారం తగ్గడం వల్ల సాధారణ గృహ వినియోగదారులకు నాణ్యమైన విద్యుత్ అందుతుంది. వోల్టేజ్ ఫ్లక్చుయేషన్లు తగ్గుతాయి. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పగటి పూట వచ్చే కరెంట్ కోతలను నివారించడానికి ఇలాంటి వికేంద్రీకృత స్టోరేజ్ సిస్టమ్స్ (Decentralized Storage Systems) ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయి. సింగరేణి చేస్తున్న ఈ ప్రయోగం రేపటి సమాజానికి ఒక దిక్సూచి లాంటిది.
సవాళ్లు మరియు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
అయితే ఈ ప్రయాణంలో కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. బ్యాటరీల ధరలు ఇంకా సామాన్యులకు అందుబాటులో లేవు. 2.73 కోట్లు అంటే చిన్న మొత్తం కాదు. టెక్నాలజీ మారుతున్న కొద్దీ బ్యాటరీల ధరలు తగ్గే అవకాశం ఉంది కానీ, ప్రస్తుతానికి ఇది ఖరీదైన వ్యవహారమే. అలాగే బ్యాటరీల నిర్వహణ, వాటి భద్రత (Safety) చాలా ముఖ్యం. బ్యాటరీ పేలుళ్లు వంటి ప్రమాదాలు జరగకుండా అత్యున్నత ప్రమాణాలు పాటించాలి.
సింగరేణి సంస్థ ఈ విషయంలో తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకుందని మనం భావించవచ్చు. బ్యాటరీల లైఫ్ సైకిల్ అయిపోయాక వాటిని డిస్పోజ్ చేయడం (Battery Disposal) కూడా పర్యావరణానికి హాని కలగకుండా చూడాలి. ప్రభుత్వం మరియు సంస్థ ఈ విషయాలపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెడితేనే ఈ ప్రాజెక్ట్ సంపూర్ణ విజయం సాధిస్తుంది. లేదంటే ఒక సమస్య పరిష్కారం కోసం మరో పర్యావరణ సమస్యను తెచ్చుకున్నట్లు అవుతుంది.
ముగింపు
చివరగా చెప్పాలంటే, సింగరేణి మందమర్రిలో చేపట్టిన ఈ సోలార్ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ ప్లాంట్ ఒక చారిత్రాత్మక ఘట్టం. బొగ్గు గనుల నుండి సోలార్ బ్యాటరీల వైపు జరిగిన ఈ ప్రయాణం మార్పును సూచిస్తుంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతమైతే, తెలంగాణ రాష్ట్రం పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో దేశంలోనే అగ్రగామిగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. 90 లక్షల యూనిట్ల విద్యుత్ ఆదా అనేది చిన్న విషయం కాదు.
ఇది ఆర్ధికంగా, పర్యావరణ పరంగా మరియు సామాజికంగా ఎంతో మేలు చేకూర్చే అంశం. భవిష్యత్తులో మనం చూడబోయే “గ్రీన్ ఎనర్జీ విప్లవానికి” ఇదొక బలమైన పునాది. సింగరేణి సంస్థ ఇలాగే ముందుకెళ్లి, అనుకున్న 250 మెగావాట్ల లక్ష్యాన్ని చేరుకుంటే, అది సంస్థకే కాకుండా యావత్ రాష్ట్రానికి గర్వకారణం అవుతుంది.