తెలంగాణ డయాబెటిస్ లో 4వ స్థానం, ఎందుకు? ఎలా నివారించాలి?

తెలంగాణ డయాబెటిస్ లో 4వ స్థానం, ఎందుకు? ఎలా నివారించాలి?

తెలంగాణ రాష్ట్రం ప్రస్తుతం ఒక నిశ్శబ్ద ఆరోగ్య సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. అదే మధుమేహం (డయాబెటిస్) విజృంభణ. దేశంలోనే అత్యధిక డయాబెటిస్ కేసులు నమోదవుతున్న రాష్ట్రాలలో తెలంగాణ నాలుగో స్థానంలో నిలవడం ఈ సమస్య తీవ్రతను కళ్లకు కడుతోంది. ఒకప్పుడు నలభై, యాభై ఏళ్లు దాటిన వారికి మాత్రమే వచ్చేదిగా భావించిన ఈ వ్యాధి, ఇప్పుడు చిన్న పిల్లల నుంచి యువత వరకు ఎవరినీ వదలడం లేదు. దేశవ్యాప్తంగా దాదాపు 10 కోట్ల మంది ఈ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారనే నివేదికలు జాతీయ స్థాయిలో పరిస్థితిని తెలియజేస్తుండగా, రాష్ట్రంలో ఏటా 14.1 శాతం నుంచి 18.1 శాతం వరకు బాధితుల సంఖ్య పెరుగుతోందని పలు అధ్యయనాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఈ గణాంకాలు కేవలం సంఖ్యాపరమైన విషయాలు మాత్రమే కాదు, రాష్ట్ర ప్రజారోగ్యంపై పడుతున్న తీవ్రమైన భారాన్ని, భవిష్యత్తులో రాబోయే పెను ప్రమాదాన్ని సూచిస్తున్నాయి. అందువల్ల, ఈ సమస్య మూలాలను అర్థం చేసుకోవడం, తక్షణమే పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషించడం అత్యవసరం.

జీవనశైలి మార్పులే ప్రధాన కారణం

మధుమేహం కేసుల పెరుగుదలకు ప్రధానంగా మన మారిన జీవనశైలి, ఆధునికత పేరిట మనం చేసుకుంటున్న అలవాట్లే కారణమవుతున్నాయి. నివేదికల ప్రకారం, ఈ పెరుగుదలకు కొన్ని ముఖ్యమైన కారణాలు ఉన్నాయి:

1. శారీరక శ్రమ లేకపోవడం: గతంలో వ్యవసాయం, చేతివృత్తులు లేదా శారీరక శ్రమతో కూడిన పనులు ఎక్కువగా ఉండగా, ఇప్పుడు ప్రధాన నగరాలైన హైదరాబాద్, వరంగల్ వంటి చోట్ల కూర్చుని చేసే (Sedentary) ఉద్యోగాలు పెరిగాయి. కంప్యూటర్ ముందు గంటల తరబడి గడపడం, సరైన వ్యాయామం లేకపోవడం శరీరంలో ఇన్సులిన్ నిరోధకత (Insulin Resistance)కు దారితీస్తుంది.
2. అనారోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు: ఇళ్లలో వండిన భోజనానికి బదులుగా, బయట లభించే ఫాస్ట్ ఫుడ్, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారం, తీపి పదార్థాలు తీసుకోవడం పెరిగింది. అంతేకాక, మన సంప్రదాయ ప్రధాన ఆహారాలైన వరి అన్నం, గోధుమలలో అధిక మొత్తంలో (దాదాపు 60-70 శాతం) కార్బోహైడ్రేట్లు ఉంటున్నాయి. అధిక కార్బోహైడ్రేట్ వినియోగం రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను వేగంగా పెంచుతుంది.
3. ఒత్తిడి, స్మోకింగ్, మద్యపానం: ఆధునిక జీవితంలో అనివార్యంగా మారిన ఒత్తిడి (Stress) డయాబెటిస్‌కు పరోక్షంగా కారణమవుతోంది. ఒత్తిడి హార్మోన్ల సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తుంది. దీనితో పాటు, ధూమపానం మరియు మద్యపానం కూడా ఇన్సులిన్ పనితీరును అడ్డుకొని, వ్యాధిని వేగవంతం చేస్తాయి.
4. తక్కువ వయసులోనే ప్రభావం: గతంలో 40 ఏళ్లు దాటిన వారిని మాత్రమే లక్ష్యంగా చేసుకున్న ఈ వ్యాధి, ఇప్పుడు 25 ఏళ్లకే ప్రీ-డయాబెటిక్ కేసులు, 30 ఏళ్లకే పూర్తి స్థాయి డయాబెటిస్ కేసులు నమోదవుతున్నాయి. మరోవైపు, చిన్న పిల్లల్లో కూడా టైప్-1 మధుమేహం పెరుగుతున్న ధోరణి ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

డయాబెటిస్ రకాలు: తేడాలు, చికిత్స

మధుమేహం సాధారణంగా రెండు ప్రధాన రకాలుగా ఉంటుంది: టైప్-1 మరియు టైప్-2 డయాబెటిస్.

1. టైప్-1 డయాబెటిస్ (జువెనైల్ లేదా ఇన్సులిన్ ఆధారిత మధుమేహం):
   • ఇది శరీరంలో కొన్ని తెలియని మార్పుల కారణంగా క్లోమ గ్రంథి (Pancreas) తగినంత ఇన్సులిన్‌ను ఉత్పత్తి చేయలేకపోవడం వల్ల వస్తుంది. ఇది ఒక ఆటో-ఇమ్యూన్ ప్రతిస్పందనగా భావిస్తారు.
   • సాధారణంగా చిన్న వయసులోనే (పిల్లలు, యువత) దీనిని గుర్తిస్తారు.
   • కాబట్టి, ఈ బాధితులకు జీవితాంతం క్రమం తప్పకుండా ఇన్సులిన్ ఇంజెక్షన్లు ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. ఇది చికిత్సలో ప్రధాన భాగం.
2. టైప్-2 డయాబెటిస్ (జీవనశైలి మధుమేహం):
   • ఇది ప్రధానంగా జీవనశైలి మార్పులు, ఊబకాయం మరియు శారీరక శ్రమ లేకపోవడం వల్ల వస్తుంది.
   • ఈ పరిస్థితిలో, శరీరం ఇన్సులిన్‌ను తయారు చేసినప్పటికీ, దానిని సరిగ్గా ఉపయోగించుకోలేదు. దీనిని ఇన్సులిన్ నిరోధకత (Insulin Resistance) అంటారు. మొదట్లో క్లోమ గ్రంథి ఎక్కువ ఇన్సులిన్‌ను ఉత్పత్తి చేసినా, కాలక్రమేణా ఆ సామర్థ్యాన్ని కోల్పోతుంది.
   • ఫలితంగా, సాధారణ రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను నిర్వహించడానికి సరిపడా ఇన్సులిన్ ఉండదు.
   • దీని చికిత్సలో ఆహార నియంత్రణ, వ్యాయామం, మరియు అవసరమైతే మందులు లేదా ఇన్సులిన్ వాడతారు.

మధుమేహం వల్ల వచ్చే ఉపద్రవాలు: నిశ్శబ్ద కిల్లర్

మధుమేహాన్ని తరచుగా ‘నిశ్శబ్ద కిల్లర్’ అని పిలుస్తారు. ఎందుకంటే ఇది దీర్ఘకాలంలో శరీరంలోని ప్రతి అవయవ వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. తెలంగాణలో డయాబెటిస్ పెరుగుదలతో, దాని అనుబంధ ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా పెరగడం ఖాయం.

• రక్తపోటు (హైబీపీ) మరియు గుండె జబ్బులు: మధుమేహ బాధితులలో దాదాపు 80 శాతం మందికి అధిక రక్తపోటు (High BP) సమస్య ఉంటోందని డాక్టర్లు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇది గుండె, మెదడు మరియు రక్తనాళాలపై ఒత్తిడిని పెంచుతుంది. తద్వారా, గుండెపోటు (Heart Attack) మరియు స్ట్రోక్ (పక్షవాతం) ప్రమాదం చాలా రెట్లు పెరుగుతుంది. బ్రెయిన్ స్ట్రోక్‌కు గురయ్యే వారిలో 65 శాతం మంది మధుమేహ రోగులే ఉండడం దీనికి నిదర్శనం.
• కిడ్నీ వైఫల్యం: దీర్ఘకాల మధుమేహం రక్తనాళాలను దెబ్బతీయడం వల్ల కిడ్నీల పనితీరు మందగిస్తుంది. కిడ్నీ మార్పిడి అవసరమయ్యే రోగులలో ఎక్కువమంది డయాబెటిస్‌తో బాధపడుతున్న వారేనని తేలింది.
• నరాల మరియు పాదాల సమస్యలు (న్యూరోపతి): రక్తనాళాలు దెబ్బతినడం వల్ల నరాల పనితీరు మందగిస్తుంది. ఈ కారణంగా, కాళ్ళలో స్పర్శజ్ఞానం తగ్గడం, పుండ్లు త్వరగా మానకపోవడం జరుగుతుంది. ప్రపంచంలో ప్రతి 30 సెకన్లకోసారి డయాబెటిస్ కారణంగా ఒక వ్యక్తి కాలు కోల్పోతున్నారనే నివేదిక అత్యంత ఆందోళనకరం. గ్యాంగ్రీన్ ఏర్పడి, చివరికి అవయవాన్ని తొలగించాల్సిన పరిస్థితి వస్తుంది.
• కంటి సమస్యలు (రెటినోపతి): కళ్లలోని చిన్న రక్తనాళాలు దెబ్బతినడం వల్ల చూపు మందగించడం, చివరికి కంటి చూపు పూర్తిగా కోల్పోవడం కూడా జరుగుతుంది.

పరిష్కార మార్గాలు: డాక్టర్ల సూచనలు

డయాబెటిస్ ఒకసారి వచ్చాక దానిని పూర్తిగా నయం చేయడం కష్టం కావచ్చు, కానీ సరైన జీవనశైలి మార్పులు మరియు వైద్య చికిత్స ద్వారా దానిని పూర్తిగా నియంత్రణలో ఉంచవచ్చు. డాక్టర్లు మరియు ఆరోగ్య నిపుణులు ముఖ్యంగా ఈ క్రింది సూచనలను తప్పక పాటించాలని చెబుతున్నారు:

ఆహార నియంత్రణ: కార్బోహైడ్రేట్లు తగ్గించుకోవాలి

మనం తీసుకునే ఆహారంలో మార్పులు తీసుకురావడం అనేది మధుమేహ నియంత్రణకు మొదటి మెట్టు.

• కార్బోహైడ్రేట్లలో తగ్గింపు: బియ్యం మరియు గోధుమల నుండి వచ్చే కార్బోహైడ్రేట్ల శాతాన్ని 60-70 శాతం నుంచి 40 శాతానికి తగ్గించాలని వైద్యులు సలహా ఇస్తున్నారు.
• ప్రోటీన్ మరియు హెల్తీ ఫ్యాట్‌కి ప్రాధాన్యత: ఆహారంలో 20 నుంచి 25 శాతం ప్రోటీన్ మరియు ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు ఉండేలా చూసుకోవాలి. పప్పులు, పాలు, గుడ్లు, చేపలు, నట్స్ మరియు విత్తనాలు ఈ కోవకు వస్తాయి.
• మైదా మరియు ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్ నివారణ: మైదా, చక్కెర పానీయాలు, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలను పూర్తిగా నివారించాలి. అదేవిధంగా, పీచు పదార్థాలు (ఫైబర్) ఎక్కువగా ఉండే ఆకుకూరలు, కూరగాయలు మరియు తృణధాన్యాలను భోజనంలో చేర్చాలి.
• సమయపాలన: సరైన సమయానికి భోజనం చేయడం, రాత్రి ఆలస్యంగా తినకుండా ఉండటం చాలా ముఖ్యం.

శారీరక శ్రమ: నిత్యం వ్యాయామం

శారీరక శ్రమ లేకపోవడమే ఈ వ్యాధి పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం కాబట్టి, రోజూ వ్యాయామం చేయడం తప్పనిసరి.

• వాకింగ్ మరియు ఎక్సర్సైజ్: ప్రతిరోజూ కనీసం 30 నుండి 45 నిమిషాలు వేగంగా నడవడం ( brisk walking) లేదా ఏదైనా వ్యాయామం చేయడం అలవాటు చేసుకోవాలి.
• ఉద్యోగులకు ప్రత్యేక శ్రద్ధ: కూర్చుని పనిచేసే ఉద్యోగులు ప్రతి గంటకు ఒకసారి లేచి చిన్న విరామం తీసుకోవడం, కొద్దిసేపు నడవడం అలవాటు చేసుకోవాలి.
• యోగా మరియు ధ్యానం: ఒత్తిడి తగ్గించుకోవడానికి యోగా మరియు ధ్యానం వంటివి ఎంతగానో సహాయపడతాయి. దీనితో పాటు, స్మోకింగ్, మద్యపానం పూర్తిగా మానుకోవాలి.

వైద్య పర్యవేక్షణ: క్రమం తప్పని స్క్రీనింగ్

సరైన సమయంలో ట్రీట్‌మెంట్‌తో ఈ వ్యాధి ఉపద్రవాలను నివారించవచ్చని డాక్టర్లు చెబుతున్నారు.

• డయాబెటిక్ స్క్రీనింగ్: ప్రతి ఒక్కరూ, ముఖ్యంగా కుటుంబంలో డయాబెటిస్ చరిత్ర ఉన్నవారు, క్రమం తప్పకుండా డయాబెటిస్ స్క్రీనింగ్ చేయించుకోవాలి. పిల్లల్లో కనిపించే మధుమేహం పెద్దల్లో కనిపించే దానికంటే భిన్నంగా ఉంటుంది అందువల్ల, ముందస్తుగా గుర్తిస్తే ఇబ్బందులు ఉండవు.
• లక్ష్యాలను చేరుకోవడం: డాక్టర్లు సూచించిన విధంగా రక్తంలో $HbA1c$ స్థాయిని 7.0 శాతం కంటే తక్కువగా, సిస్టాలిక్ బ్లడ్ ప్రెజర్ (పై బీపీ) ను $130 \, \text{mm}$ లోపు, $LDL$ కొలెస్ట్రాల్‌ను $70 \, \text{mg/dL}$ కంటే తక్కువగా నిర్వహించాలి.
• వైద్యుడిని సంప్రదించడం: ఆరోగ్యంలో ఏవైనా మార్పులు కనిపిస్తే, ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి. ఫలితంగా, సమస్యను ప్రారంభ దశలోనే అదుపు చేయవచ్చు.

అవగాహన కార్యక్రమాల ప్రాధాన్యత

రాష్ట్రంలో పెరుగుతున్న కేసుల దృష్ట్యా, మధుమేహంపై అవగాహన పెంచడం చాలా ముఖ్యమైన అంశం.

• అంతర్జాతీయ మధుమేహ దినోత్సవం, బాలల దినోత్సవం వంటి సందర్భాలలో నిర్వహించిన ‘డయాబెటిస్ వాక్’, అవగాహన కార్యక్రమాలు ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయి.
• ఉదాహరణకు, జీవీకే హెల్త్ హబ్ లాంటి సంస్థలు టైప్-1 మధుమేహం గురించి చిన్న పిల్లలకు మరియు వారి తల్లిదండ్రులకు అవగాహన కల్పించడం, ఉచిత చికిత్స అందించడం వంటి కార్యక్రమాలు సమాజానికి ఎంతో అవసరం.

ముగింపు: ఉమ్మడి బాధ్యత

తెలంగాణ డయాబెటిస్ కేసుల్లో నాలుగో స్థానంలో నిలవడం అనేది కేవలం ఆరోగ్య శాఖ సమస్య మాత్రమే కాదు, సమాజంలోని ప్రతి ఒక్కరి సమస్య. మారిన జీవనశైలి, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, అనారోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు ఈ సమస్యను పెంచుతున్నాయి. మొత్తానికి, ఈ నిశ్శబ్ద మహమ్మారిని ఎదుర్కోవాలంటే, ప్రతి ఒక్కరూ వ్యక్తిగత ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ వహించాలి. ప్రభుత్వాలు, వైద్య సంస్థలు, ప్రజలు ఉమ్మడిగా పోరాడితేనే ఈ పెరుగుతున్న ముప్పును నియంత్రించవచ్చు. సరైన ఆహారం, నిరంతర వ్యాయామం మరియు వైద్యుల సలహాలు పాటిస్తే, ఈ వ్యాధిని పూర్తిగా నియంత్రణలో ఉంచి ఆరోగ్యకరమైన జీవితాన్ని గడపవచ్చు. చివరగా, డయాబెటిస్ గురించి భయం కాదు, అవగాహన, నియంత్రణే మనకు రక్ష అని గుర్తించాలి.