భారతీయ సనాతన ధర్మంలో నదులను దేవతాస్వరూపాలుగా భావిస్తారు. ఆయా నదులకు జరిగే పుష్కరాలు అత్యంత పవిత్రమైన కాలంగా పరిగణించబడతాయి. ప్రస్తుతం, తెలంగాణలోని ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రం కాళేశ్వరంలో ప్రవహించే సరస్వతి నదికి ‘అంత్య పుష్కరాలు’ ముగింపు దశకు చేరుకోగా, జూన్ మాసంలో ఉత్తర భారత దేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన యమునా నదికి ‘ఆది పుష్కరాలు’ ప్రారంభం కాబోతున్నాయి. ఈ రెండు నదుల పుష్కరాల విశేషాలను, వాటి ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యతను మరియు యాత్రా వివరాలను ఈ సమగ్ర కథనంలో తెలుసుకుందాం.
సరస్వతి అంత్య పుష్కరాలు అంటే ఏమిటి?
గురు గ్రహం ఒక రాశిని వీడి, తదుపరి రాశిలోకి ప్రవేశించే ముందు వచ్చే చివరి 12 రోజులను అంత్య పుష్కరాలు అంటారు. గతేడాది మే 2025లో, గురు గ్రహం మేష రాశిలోకి ప్రవేశించిన సందర్భంగా సరస్వతి నదికి ‘ఆది పుష్కరాలు’ అత్యంత వైభవంగా జరిగాయి. శాస్త్ర ప్రకారం, పుష్కర కాలం మొత్తం ఒక సంవత్సరం పాటు ఉంటుంది. ఇప్పుడు, గురు గ్రహం తదుపరి రాశిలోకి ప్రవేశించే ముందు వచ్చే చివరి 12 రోజులను (మే 21 నుండి జూన్ 1 వరకు) ‘అంత్య పుష్కరాలు’గా పరిగణిస్తారు. ఆది పుష్కరాల సమయంలో నదీ స్నానం చేయలేని భక్తులు, ఈ అంత్య పుష్కరాల సమయంలో స్నానం ఆచరించి, పుణ్యఫలాన్ని పొందవచ్చు.
కాళేశ్వరం విశేషత – సరస్వతి పుష్కరాల ప్రాముఖ్యత
దక్షిణ కాశీగా పిలవబడే కాళేశ్వరంలో ప్రవహించే సరస్వతి నదికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఈ క్షేత్రం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఇక్కడ శివయ్య, యమధర్మరాజు ఒకే గుడిలో కొలువై ఉంటారు. చదువుల తల్లి సరస్వతి దేవి అనుగ్రహం కోసం, జ్ఞానం, విద్యా ప్రాప్తి కోసం ఈ సమయంలో స్నానం ఆచరించడం ఫలవంతమని స్థానిక పండితుల వివరాల ప్రకారం తెలుస్తోంది. కాళేశ్వర క్షేత్రంలోని శివలింగం మరియు యమధర్మరాజు ఆలయాలను దర్శించడం కూడా ఈ సమయంలో అత్యంత శుభప్రదంగా భావిస్తారు. అంత్య పుష్కరాల సమయంలో నదీ తీరాన ధ్యానం, జపం చేయడం వల్ల ఆధ్యాత్మిక ప్రగతి లభిస్తుంది.
👉 ఇంకా తెలుసుకోండి → కాళేశ్వరం ఆలయ రహస్యాలు: ఒకే పానవట్టంపై రెండు లింగాలు యమకోణం దాటితే నరక బాధలు తప్పుతాయా? కాళేశ్వరం క్షేత్ర దర్శన సమయాలు మరియు ప్రసాదం గైడ్!
జూన్లో ప్రారంభం కానున్న యమునా నదీ పుష్కరాలు
సరస్వతి అంత్య పుష్కరాలు ముగిసిన వెంటనే, అంటే జూన్ 2 నుండి జూన్ 13 వరకు యమునా నదికి మహత్తరమైన పుష్కరాలు ప్రారంభం కానున్నాయి. గురు గ్రహం కర్కాటక రాశిలోకి ప్రవేశించే సందర్భంలో 12 ఏళ్లకు ఒకసారి యమునా నదికి ఈ పవిత్ర ఉత్సవం జరుగుతుంది. ఈ జూన్ 2 నుంచి జూన్ 12 వరకు ‘ఆది పుష్కరాలు’గా, జూన్ 13ను ‘అంత్య పుష్కర రోజు’గా పరిగణిస్తారు. ఈ 12 రోజుల పాటు ఉత్తర భారత్లోని ప్రముఖ క్షేత్రాల వద్ద భక్తులు పెద్ద ఎత్తున తరలివచ్చి నదీ స్నానాలు ఆచరిస్తారు.
యమునా పుష్కరాల ఆధ్యాత్మిక భావం మరియు విశేషాలు
మధుర, బృందావనం వంటి శ్రీకృష్ణుడి జీవితంతో ముడిపడి ఉన్న ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రాల వద్ద యమునా నది తీరాన భక్తుల సందడి నెలకొంటుంది. సంప్రదాయంగా విశ్వసించేది ఏమిటంటే, యమునా నది సూర్యదేవుడి కుమార్తె, యమధర్మరాజుకు సోదరి. భక్తుల అనుభవం ప్రకారం, యమునా పుష్కర సమయంలో నదీ స్నానం ఆచరించడం వల్ల యమభయాలు తొలగిపోతాయని, పితృదేవతలకు తర్పణాలు ఇవ్వడం వల్ల వారు సంతోషిస్తారని, అనేక పుణ్యఫలాలు కలుగుతాయని విశ్వసిస్తారు. మధుర మరియు బృందావనం వంటి క్షేత్రాల వద్ద స్నానం చేయడం అత్యంత పవిత్రంగా పరిగణించబడుతుంది.
యాత్రా గైడ్ మరియు ముఖ్య సలహాలు
📊 ముఖ్య సమాచారం
- సరస్వతి అంత్య పుష్కరాలు: మే 21 – జూన్ 1, 2026, కాళేశ్వరం (తెలంగాణ).
- యమునా పుష్కరాలు: జూన్ 2 – జూన్ 13, 2026.
- ముఖ్య ప్రదేశాలు: మధుర, బృందావనం (ఉత్తర ప్రదేశ్), హర్యానా మరియు ఉత్తరాఖండ్లోని కొన్ని ప్రాంతాలు.
సరస్వతి అంత్య పుష్కరాలకు ఎలా వెళ్లాలి?
- రోడ్డు మార్గం: హైదరాబాద్ నుండి దాదాపు 300 కి.మీ దూరంలో ఉన్న కాళేశ్వరానికి, కరీంనగర్ మరియు వరంగల్ నుండి నేరుగా ఆర్టీసీ బస్సు సర్వీసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
- رైలు మార్గం: సమీప రైల్వే స్టేషన్ రామగుండం లేదా కాజీపేట. ఇక్కడి నుండి బస్సులు లేదా టాక్సీల ద్వారా క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు.
యమునా పుష్కరాలకు వెళ్లే భక్తులకు సూచనలు
- ముందస్తు ప్రణాళిక: రద్దీ ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉన్నందున, ప్రయాణం మరియు వసతి ఏర్పాట్లు ముందుగానే చేసుకోవడం మంచిది.
- పరిశుభ్రత: పవిత్ర నదులను కలుషితం చేయకుండా, పరిశుభ్రంగా ఉంచేందుకు సహకరించండి.
- ఆరోగ్యం: ఎండల తీవ్రత దృష్ట్యా ప్రయాణ సమయంలో ఆరోగ్యంపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించండి, తగినంత నీరు తీసుకోండి.
📌 తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
సరస్వతి అంత్య పుష్కరాలు 2026 ఎప్పుడు జరుగుతాయి?
సరస్వతి నది అంత్య పుష్కరాలు మే 21, 2026 నుండి జూన్ 1, 2026 వరకు జరుగుతాయి. తెలంగాణలోని ప్రముఖ క్షేత్రమైన కాళేశ్వరంలో ఈ వేడుకలు నిర్వహిస్తున్నారు.
యమునా నది పుష్కరాలు 2026 తేదీలు ఏమిటి?
యమునా నది పుష్కరాలు జూన్ 2, 2026న ప్రారంభమై జూన్ 13, 2026 వరకు కొనసాగుతాయి. గురు గ్రహం కర్కాటక రాశిలోకి ప్రవేశించే సందర్భంగా ఈ పుష్కరాలు వస్తాయి.
WhatsApp Channel
అంత్య పుష్కరాలు అంటే ఏమిటి?
ఆయా నదులకు పుష్కర కాలం ప్రారంభమైన ఏడాది తర్వాత, గురు గ్రహం రాశి మారే ముందు వచ్చే చివరి 12 రోజులను అంత్య పుష్కరాలు అంటారు. గతేడాది ఆది పుష్కరాలు జరగ్గా, ఇప్పుడు ముగింపు వేడుకలు జరుగుతున్నాయి.
యమునా పుష్కరాలకు ముఖ్యమైన పుణ్యక్షేత్రాలు ఏవి?
ఉత్తర ప్రదేశ్లోని మధుర, బృందావనం యమునా పుష్కరాలకు అత్యంత ముఖ్యమైన క్షేత్రాలు. ఇవి కాకుండా హర్యానా, ఉత్తరాఖండ్లలోని యమునా నదీ తీరాల్లో కూడా భక్తులు స్నానాలు ఆచరిస్తారు.
యమునా నదిలో పుష్కర స్నానం చేయడం వల్ల కలిగే ఫలితం ఏమిటి?
శాస్త్రాల ప్రకారం యమునా నదిలో స్నానం చేయడం వల్ల యమ భయం తొలగుతుంది మరియు పితృ తర్పణాలకు ఇది అత్యంత శ్రేష్ఠమైనది.
👉 ఇంకా తెలుసుకోండి → యమునా పుష్కరాల ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు పితృ తర్పణాల విశేషాలు ఇక్కడ చదవండి.
⚠ గమనిక ఈ సమాచారం భక్తిపరమైన అవగాహన కోసం మాత్రమే. పుష్కరాల తేదీలు మరియు ఏర్పాట్లలో మార్పులు ఉండవచ్చు. ప్రయాణానికి ముందుగా స్థానిక సమాచారాన్ని, అధికారిక వెబ్సైట్లను మరియు ప్రభుత్వ సూచనలను తనిఖీ చేసుకోండి.
